De dief | KIJKEN NAAR BEELDEN

Beeldhouwer: Eric Claus
Materiaal: brons
Franse tuin, Raad van State, Den Haag, achter paleis Kneuterdijk (sinds 2020)
Vervaardigd in 2016

__________

__________

ERIC CLAUS EN DE COMMEDIA DELL’ARTE
De belangstelling van Eric Claus voor de Commedia dell’Arte ontstond naar aanleiding van een opdracht van de VSCD (Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties) om prijsbeelden te ontwerpen voor onder andere de beste mannelijke en de beste vrouwelijke bijrol. Eric Claus ontwierp hiertoe de prijsbeelden Arlecchino (de prijs voor meest indrukwekkende bijdragende mannenrol) en de Colombina (de prijs voor de meest indrukwekkende bijdragende vrouwenrol).⁽¹⁾ Zich verder verdiepend in de Commedia dell’Arte, ontwierp hij beelden, maskers en penningen van afzonderlijke personages in de Commedia.
In de toneelvoorstellingen van de Commedia dell’Arte werd het leven van alledag vertolkt. In de loop der jaren heeft Eric Claus via beelden, grafieken en penningen de personages van de Commedia dell’Arte toneelvoorstellingen laten opvoeren waarin de actualiteit van ónze dagen tot uiting komt.⁽²⁾

⁽¹⁾ Met ingang van theaterseizoen 2023-2024 zijn de VSCD Toneelprijzen genderinclusief gemaakt. Hiermee wil de VSCD bijdragen aan betere kansen voor iedereen, ongeacht genderidentificatie. De VSCD Toneelprijzen voor acteurs worden voortaan de Theo d’Ors genoemd en worden toegekend in drie categorieën: de meest indrukwekkende acteerprestatie in een dragende rol, de meest indrukwekkende acteerprestatie in een bijdragende rol en de meest grensverleggende podiumprestatie (https://vscd.nl).
⁽²⁾ Commedia dell’Arte (voorwoord, vormgeving en fotografie: Camiel Claus; beelden, grafiek en penningen: Eric Claus; tekst: Rob Erenstein, 2017).

“DE DIEF”
“De dief”, een vrij werk van Eric Claus, beeldt Kukeleku uit die de zaak belazert en verwijst op deze manier naar het einde van de Kunst.⁽¹⁾
“De dief” is ook een verwijzing naar Pulcinella, een personage uit de Commedia dell’Arte, een zwart en wit kostuum dragend.⁽¹⁾ Onder zijn armen draagt hij een wit en een zwart schilderij, verwijzend naar de zwarte en witte schilderijen van Kazemir Malevitsj.⁽²⁾
“De dief”, vervaardigd in 2016, is een van de vijf beelden en beeldengroepen die in 2020 zijn toegevoegd aan de elf door Eric Claus vervaardigde beelden en beeldengroepen die op 31 augustus 2018 in de Franse tuin waren geplaatst.⁽³⁾⁽⁴⁾

⁽¹⁾ Folder Overzicht van de beelden in de Franse tuin van Paleis Kneuterdijk in Den Haag (Raad van State).
Op de pagina’s 83-88 in Eric Claus in de ban van de Commedia dell’Arte (Baarn, 2005) is Pulcinella uitvoerig beschreven. Onder andere is te lezen dat Pulcinella een vogelmens is. “De dief” heeft trekken van een vogel. Het karakter Pulcinella heeft verwantschap met onder andere de Griekse god Hermes, de bode der goden, de verhalenverteller maar ook de god van de dieven. Op pagina 87 is geschreven dat Eric Claus zich bij het vervaardigen van zijn Pulcinella-beelden ook heeft laten inspireren door een dansende figuur, Cucurucu (vert.: Kukeleku) genaamd, te zien op een van de gravure van Balli di Sfessania van Jacques Callot (Nancy, 1592-1635), wiens neus er als een snavel uitziet en die op zijn baret hanenveren draagt.
⁽²⁾ Commedia dell’Arte (2017)
⁽³⁾ buitenkunst den haag
⁽⁴⁾ Facebookpagina Eric Claus, bericht 31 augustus 2018

Andere beelden in de Franse tuin van Eric Claus over of met elementen uit de Commedia dell’Arte:
– De prediker
– Il Dottore
– Servetta’s

→ ERIC CLAUS
→ Franse tuin (Den Haag)

Commedia dell’Arte: geïmproviseerd Italiaans volkstoneel uit de zestiende en zeventiende eeuw. De hoofdinhoud van de toneelstukken was vastgelegd in een scenario; de acteurs speelden in op actuele gebeurtenissen. In de toneelstukken keerden een aantal hoofdpersonen steeds terug.