Naamvarianten: “Klinkerplastiek en beelden” en “Het ei van Ko”
Kunstenaar: Joop Hekman
Materialen: brons, fontein, klinkers
Langestraat, voor het stadhuis, Enschede
Vervaardigd in de periode 1981/’83
__________
de hond
de moeder
moeder en kind
het kind
de vader
“De familie” met zicht op het plein en de in werking zijnde fontein
foto: Ben Bender, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons, 13 april 2015
HET KUNSTWERK
Plein/fontein/beeldengroep “De familie” is vervaardigd tussen 1981 en 1983 in opdracht van de gemeente Enschede, op initiatief van Heiko (Ko) Wieringa, de toenmalige burgemeester. Het gemeentebestuur van Enschede had een prijsvraag uitgeschreven waarbij beeldhouwers een ontwerp konden indienen voor een kunstwerk, te plaatsen op het plein voor het stadhuis. Onder de inzenders waren Joop Hekman en Charlotte van Pallandt. Het winnend ontwerp was dat van Joop Hekman.(1)
Joop Hekman heeft de beelden, het plein en de fontein ontworpen. De contouren van de klinkerbestrating weerspiegelen de vroegere singels rond de binnenstad van Enschede.
Het kunstwerk bestaat uit bakstenen die gemetseld zijn in de vorm van ellipsen. De fontein bevindt zich in het hoge gedeelte van het kunstwerk. Rond de fontein zijn vier bronzen beelden geplaatst: een man, zijn vrouw, hun kind en hun hond. Het beeld van de vrouw staat aan de rand van het bassin. Als de fontein in werking is, stroomt het water van bovenaf in het bassin waarin het beeld van het kind is geplaatst en is duidelijk te zien dat de moeder op de rand van het bassin zich voorover buigt naar haar in het water spelende kind.
Biru, de hond van Hekman, heeft model gestaan voor het beeld van de hond.
Bij de inrichting/bestrating van het plein was Joop Hekman ten nauwste betrokken.(2) De beelden zijn in juni/juli 1983 geplaatst.
(1) Fotoarchief Twente, bijschrift bij foto NL-OdzTFA_257866
(2) Zie bijvoorbeeld Fotoarchief Twente, foto NL-OdzTFA_143953
HERKOMST VAN DE BENAMING “HET EI VAN KO”
Hekman heeft aan het kunstwerk geen naam gegeven. Op zijn website is het kunstwerk aangeduid met de naam “Klinkerplastiek en beelden”. De naam “De familie” is afkomstig van de gemeente Enschede. Inwoners van Enschede gaven aan het kunstwerk de naam “Het ei van Ko”, verwijzend naar het eivormig stratenpatroon van de binnenstad van Enschede, de vormgeving van het kunstwerk (ellipsen) en burgemeester Wieringa. Aan de naam “Het ei van Ko” ligt onvrede ten grondslag. Ten tijde van het ontwerp en plaatsing van het kunstwerk was Enschede failliet, waardoor er geen geld was voor de aanleg in de wijk Velve van een speelplek. Een inwoner van Enschede maakte vanaf de publieke tribune tijdens een raadsvergadering het verwijt aan burgemeester Wieringa dat er wel geld was voor “dat lelijke ei”.(1)
(1) 1Twente, bericht van 17 augustus 2022
DE REPLICA IN UTRECHT VAN “BIRU”
Ter gelegenheid van de 75e verjaardag van Hekman in 1996 is in 1997 een bronzen replica van de inmiddels overleden Biru geplaatst in het plantsoen tegenover het huis van Hekman. Overdag sliep Biru vaak in het plantsoen.(1)
(1) Joop Hekman: “Biru” (Utrecht)
VARIA
In november 2019 is de fontein buiten werking gesteld vanwege met legionella besmet fonteinwater. De waterpomp is rond 2023 vervangen, waarna de fontein weer in werking kon worden gesteld.(1)
(1) 1Twente, bericht van 17 augustus 2022