Beeldhouwer: Joop Hekman
Materiaal: brons
Zijgevel SBB Gouda, Winterdijk 4a v/h Van Bergen IJzendoornpark 49, Gouda
Plaatsing: ca. september 1958
 |
zijgevel Winterdijk 4a (voormalige Sint Janschool)
 |  |  |
watervogelbeelden zijgevel Winterdijk 4a (voormalige Sint Janschool)
vlnr: bovenste watervogelbeeld, middelste watervogelbeeld, onderste watervogelbeeld
SEPTEMBER 1958: DRIE GROEPEN WATERVOGELBEELDEN
 |
 |
Op 27 september 1958 werd aan het Van Bergen IJzendoornpark in Gouda een scholencomplex geopend, bestaande uit drie scholen voor BLO (Bijzonder Lager Onderwijs): de openbare Frans Lafeberschool, de protestants-christelijke Merajaschool en de rooms-katholieke Sint Janschool.(1)
Op de bovenste, hiernaast afgebeelde foto, gedateerd op 29 september 1958, is op de voorgrond de Frans Lafeberschool te zien met aan de zijgevel vier watervogelbeelden. De vleugel op de achtergrond maakt deel uit van de Sint Janschool, met aan de zijgevel drie watervogelbeelden. Tussen deze gebouwen staat het gebouw van de Merajaschool met op de zijgevel vier watervogelbeelden. De onderste, hiernaast afgebeelde foto van de Merajaschool, dateert uit 1981.(2)
 |  |  |
vlnr: zijgevels van (vlnr) de Frans Lafeberschool, de Merajaschool en de St Janschool
foto’s: Yoke Matze MA (Beeldbank SAMH, inv.nrs 0440. 96851, 0440. 96852 en 0440. 96853)
De elf watervogelbeelden op de zijgevels van deze scholen waren ontworpen door Joop Hekman. Mijn kennis van vogels schiet tekort om te zien welke watervogels hij heeft uitgebeeld. Er is geen documentatie over.
(1) De Schatkamer – Regionaal Historisch Tijdschrift Midden-Holland, 2017, nr. 3, p.61.
(2) Het vestigingsadres in 1958 van de Frans Lafeberschool: Van Bergen IJzendoornpark 45, Gouda. Het vestigingsadres in 1958 van de Merajaschool: Van Bergen IJzendoornpark 47, Gouda (bron: diverse foto’s beeldbank Streekarchief Midden-Holland). Het vestigingsadres van de Sint Janschool moet logischerwijs Van Bergen IJzendoornpark 49, Gouda zijn geweest. Het schoolgebouw dat tegenwoordig het adres Winterdijk 4a draagt, was vroeger het gebouw van de Sint Janschool. Sinds 2010 is in dit gebouw de SBB Gouda (Stichting Bevordering Beroepsopleidingen Gouda) gehuisvest, die de Nederlandse Keramiekopleiding en de Lasopleiding Gouda verzorgt (bron: http://nieuwepark.nl).
MEERDERE GIETINGEN
Het is mij niet bekend of Joop Hekman voor het scholencomplex beelden heeft ontworpen van elf verschillende watervogels. Op foto’s van de zijgevels van de scholen, genomen in of omstreeks 1975 door Yoke Matze MA, is één van de watervogelbeelden op alle gevels te zien.(1) Het tweede beeld van links aan de zijgevel van de Frans Lafeberschool is identiek aan het bovenste beeld aan de zijgevel van de Merajaschool en het middelste beeld aan de zijgevel van de Sint Janschool. De andere watervogelbeelden verschillen van elkaar. Het heeft er veel van weg dat Joop Hekman negen watervogelbeelden heeft ontworpen en van een ervan drie gietingen heeft laten vervaardigen.
(1) Streekarchief Midden-Holland (in de bijschriften bij de foto’s in het Streekarchief Midden-Holland is het jaar 1960 vermeld. Dit moet zijn: omstreeks 1975 (mededeling Yoke Matze MA).
DE LOTGEVALLEN VAN DE WATERVOGELBEELDEN
In de loop der jaren zijn er watervogelbeelden verdwenen en is er een watervogelbeeld vervangen door een ander watervogelbeeld.
1. De watervogelbeelden aan de zijgevel van de Merajaschool
 |  |
Op de foto van de zijgevel van de Merajaschool, genomen in 1981, zijn alle watervogelbeelden te zien die in september 1958 aan de gevel waren opgehangen.(1) Op een foto, genomen op 23 januari 2009, ontbreekt links het beeld van een opvliegende watervogel.(2) Anders gezegd: het beeld van een opvliegende watervogel aan de zijgevel van de Merajaschool is tussen 1981 en op zijn laatst 22 januari 2009 verdwenen. Wat ermee is gebeurd, is mij niet bekend.
(1) Zie de foto links in deze paragraaf. Deze foto is een uitsnede van een foto, genomen in 1991 door C. Cammeraat in Gouda. De originele foto maakt onder inv.nr. 0440. 6355 deel uit van de collectie van de Beeldbank van het Streekarchief Midden-Holland.
(2) Zie de foto rechts in deze paragraaf. De foto is genomen op 23 januari 2009 door Gouwenaar, Public Domain, via Wikimedia Commons.
2. De sloop van de gebouwen van de Frans Lafeberschool en de Merajaschool
In maart 2006 is het gebouw gesloopt waarin de Frans Lafeberschool gevestigd is geweest.(1) Blijkens een foto uit die tijd waren de watervogelbeelden toen al verwijderd. Wat er met de watervogelbeelden is gebeurd, is mij niet bekend. Geen van de verwijderde watervogelbeelden is gebruikt als vervanging voor het verdwenen watervogelbeeld van het gebouw van de Merajaschool.
In 2009 of later is het gebouw gesloopt waarin de Merajaschool gevestigd is geweest. Wat er met de watervogelbeelden is gebeurd, is mij niet bekend.
(1) Facebookpagina Frans Lafeberschool/Het kompas, 19 juni 2016.
3. Vervanging van een watervogelbeeld aan de gevel van het gebouw van de Sint Janschool
 |  |  |
vlnr: huidig watervogelbeeld, oorspronkelijk watervogelbeeld, watervogelbeeld gevel Merajaschool (1)
Het onderste watervogelbeeld op de foto van 12 september 2019 van de zijgevel van de vroegere Sint Janschool (linker foto in de galerij) is een ander beeld dan het beeld op de foto, genomen in of omstreeks 1960 (middelste foto in de galerij). De mogelijkheid bestaat dat het onderste watervogelbeeld op de foto van 12 september 2019 oorspronkelijk aan de zijgevel van de Merajaschool heeft gehangen (rechter foto in de galerij) en een vervanging is van het watervogelbeeld dat oorspronkelijk aan de zijgevel van de Sint Janschool hing.
(1) De middelste foto is een uitsnede van foto 0440. 96853 (fotograaf: Yoke Matze MA). De rechter foto is een uitsnede van foto 0440. 96852 (fotograaf: Yoke Matze MA)
Met dank aan:
– Yoke Matze MA, fotograaf
– Streekarchief Midden-Holland