Naamvariant: “De gevallen strijder”
Beeldhouwer: Piet Esser
Materiaal: brons (Binder Bronsgieterij, Haarlem)
Erebegraafplaats Het Mausoleum, Paasberg, Vossenakker, Ede
Onthuld op 2 augustus 1947
Het Mausoleum
het door Piet Esser ontworpen beeld voor het mausoleum
het draaibare informatiepaneel (achterzijde van het paneel: engelstalige informatie)
Na de bevrijding van Ede op 17 april 1945 door troepen van de 49e Britse Infanterie Divisie, ondersteund door de Canadese Calgary en Ontario tankbataljons, ontstond het idee van een blijvende herinnering aan degenen die in de gevechten om het leven waren gekomen. Er werden geldinzamelingen gehouden. Aanvankelijk werd gedacht aan een gemeenschappelijk graf voor de omgekomen verzetsstrijders. De binnengekomen gelden maakten het mogelijk een groter monument te bouwen, een mausoleum. Begin augustus 1945 was het eerste ontwerp van het mausoleum gereed; het definitieve ontwerp was in mei 1946 gereed.
Het rechter uiteinde van het mausoleum leende zich voor de plaatsing van een beeld. Hiertoe werd contact opgenomen met Piet Esser. Esser werkte een reeds in 1946 ontworpen kleimodel van een liggende mansfiguur uit tot een beeld, bedoeld voor het mausoleum. De mansfiguur stelt een gevallen, zich weer oprichtende strijder voor.
Op 2 augustus 1947 werd het mausoleum officieel onthuld door ZKH Prins Bernhard. De onthullingshandeling bestond uit het wegtrekken van de Nederlandse vlag die voor het beeld van Esser was aangebracht. Bij het mausoleum werden kransen gelegd door onder andere prins Bernhard, Jhr. Cypriaan Gerard Carel Quarles van Ufford, commissaris van de Koningin van Gelderland en Joost Johannes Gerardus Boot, burgemeester van Ede. De onthulling werd door duizenden mensen bijgewoond.
In de muur van het mausoleum zijn 44 gedenkstenen geplaatst met daarop de namen van plaatselijke verzetsstrijders en de plaats waar zij om het leven zijn gekomen. De stoffelijke resten van dertig van hen zijn hier bijgezet; van de overige verzetsstrijders zijn hun stoffelijke resten elders begraven of is niet bekend waar zij zijn begraven.
Bronnen en verdere informatie:
– informatiepaneel mausoleum
– V.P.S. Esser (Monografieën van het Sculptuur Instituut – 2, Zwolle, 2006, p.112)
– https://www.dodenakkers.nl/begraafplaatsen3/ede-mausoleum-op-de-paasberg.html
DE ACTIE “ADOPTEER EEN MONUMENT”
In het kader van het educatieve project “Adopteer een monument” biedt het Nationaal Comité 4 en 5 mei scholen in het primair en voortgezet onderwijs de mogelijkheid een oorlogsmonument te adopteren. Aan de hand van lesmateriaal en gesprekken met mensen in de omgeving van het monument ontdekken de leerlingen wat zich in de oorlog heeft afgespeeld in het gebied waarin het monument staat. Zij leren ook wie en waarom wij in Nederland herdenken op 4 mei en wat wij vieren op 5 mei. Zij kunnen zelf een herdenkingsdienst organiseren.
In het schooljaar 2016-2017 is “Bevrijdingsmonument” geadopteerd door Welstede, Ede. In het schooljaar 2017-2018 is “Bevrijdingsmonument” geadopteerd door SBO De Regenboog, Ede. In het schooljaar 2020-2021 is “Bevrijdingsmonument” geadopteerd door Basisschool Calluna, Ede. In het schooljaar 2022-2023 is “Bevrijdingsmonument” geadopteerd door CNS, Ede en Stichting CNS, Ede. In het schooljaar 2023-2024 is “Bevrijdingsmonument” geadopteerd CNS Louise de Coligny, Ede.