Naamvarianten: “Het paringswiel”, “Libellenpaar”, “Libelles”
Beeldhouwer: Désirée Tonnaer
Materialen: libellenlijven: brons; vleugels: roestvast staal; poten: bronscoated roestvast staal
Dak Lumière Maastricht, Bassin 88, Maastricht (sinds 18 november 2025)
Onthuld op 24 oktober 1997 in de Geusseltvijver (Geusseltpark), Stadionweg, Maastricht
Lumière Maastricht, met op het dak “Libellenparingswiel” (29 november 2025)
“Libellenparingswiel” op het dak van Lumière Maastricht (29 november 2025)
“Libellenparingswiel”, Geusseltvijver, Maastricht (16 mei 2014)
foto: Kleon3, CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons
“Libellenparingswiel”, Geusseltvijver, Maastricht (5 maart 2009)
foto: Hänsel und Gretel, CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons
DE AANLEIDING
Désirée Tonnaer heeft “Libellenparingswiel” ontworpen in opdracht van het Zuiveringschap Limburg in Roermond ter gelegenheid van de voltooiing in 1995 van een aanpassing van de rioolzuiveringsinstallatie Maastricht-Bosscherveld aan de Sandersweg in Maastricht, die een einde zou maken aan overlast in de wijken Bosscherveld en Boschpoort. Voor de financiering van het ontwerp en de uitvoering van “Libellenparingswiel” kon een beroep worden gedaan op de 1%-regeling (reservering van 1% van de bouwkosten voor kunst).(1)
In de 1990-er jaren besloot het bestuur van Zuiveringschap Limburg deze kunstwerken niet meer te plaatsen op het terrein van de zuiveringsinstallaties maar ze te schenken aan de gemeente waarin de zuiveringsinstallatie zich bevindt. Op die manier staan de kunstwerken in de openbare ruimte en zijn ze voor iedereen te zien.(2)
(1) Zuiveringschap Limburg, persbericht van 16 oktober 1997.
(2) Dit besluit leidde tot verplaatsing in juni 2000 van De kringloop (Fons Bemelmans) van het terrein van het waterzuiveringsstation in Venray, waar het op 25 juli 1981 was onthuld, naar het Henseniusplein in Venray.
DE KEUZE VAN HET ONDERWERP
Uit het persbericht waarin de onthulling van “Libellenparingswiel” werd aangekondigd, kan worden afgeleid dat men een kunstwerk voor ogen had dat geplaatst zou worden in de Geusseltvijver in het Geusseltpark in Maastricht. Désirée Tonnaer heeft ervoor gekozen een beeldengroep van twee parende libellen te ontwerpen als compliment aan het gezuiverde afvalwater. De aanwezigheid van libellen is een teken van goede kwaliteit van het water; parende libellen verwijzen naar nieuw leven.(1)
(1) Zuiveringschap Limburg, persbericht van 16 oktober 1997; https://www.desireetonnaer.com.
DE ONTHULLING
Op 24 oktober 1997 werd “Libellenparingswiel” onthuld. Het onthullingsprogramma vond plaats in de nabijgelegen sporthal Geusselt, Olympiaweg 81, Maastricht.(1)
De afmetingen van “Libellenparingswiel” (l x b x h): 8 x 2,5 x 6 m. Het gewicht: 1.800 kg. Elk libellenbeeld heeft zes poten. De libellenlijven en -poten zijn uit brons vervaardigd, de vleugels uit roestvast staal.
Rondom “Libellenparingswiel” waren spots geplaatst, zodat de beeldengroep ’s avonds fraai verlicht werd.
(1) Zuiveringschap Limburg, persbericht van 16 oktober 1997.
EEN NIEUWE LOCATIE WEGENS HERHAALDELIJK VANDALISME
In de loop der jaren is “Libellenparingswiel” herhaaldelijk ten prooi gevallen aan vandalisme. Door de aanleg van onder andere de Koning Willem Alexandertunnel daalde het waterniveau in de Geusseltvijver met ongeveer een meter, waardoor kwaadwillenden naar de beeldengroep konden lopen, vaak droogsvoets. In 2021 werden zeven van de twaalf poten gestolen, vermoedelijk door bronsdieven. De bronsdieven moeten van een koude kermis thuis zijn gekomen; de poten waren niet vervaardigd uit brons maar uit bronscoated roestvast staal. Door de diefstal van de poten werden de beelden instabiel en ontstond valgevaar. Om verdere schade te voorkomen, werd “Libellenparingswiel” begin december 2021 in opslag genomen en overgebracht naar bronsgieterij Welten in Panningen, waar de beeldengroep in 2022 werd gerestaureerd. Bij het uit de Geusseltvijver takelen van de beeldengroep gaf de woordvoerster van Frans Bastiaens, wethouder Stedelijke Ontwikkeling, Cultuur, Veerkrachtige Wijken en Ouderenbeleid in Maastricht, te kennen dat in Maastricht zou worden gezocht naar een plek voor “Libellenparingswiel”, die minder gevoelig zou zijn voor vandalisme en waar een bepaalde mate van controle was.(1)
In 2023 werd vergunning gevraagd voor plaatsing op het dak van Lumière Maastricht (de gemeente Maastricht had kanttekeningen gesteld bij een plaatsing in de stadsvijver). In juni 2024 zei Désirée Tonnaer in een interview dat het dak van Lumière de mooiste plek was voor “Libellenparingswiel”: libellen paren in de lucht en na de paring daalt de vrouwtjeslibelle af naar het water om eitjes te leggen.(2) In de raadsinformatiebrief van 20 februari 2025 deelde Frans Bastiaens, wethouder Stedelijke Ontwikkeling, Cultuur, Veerkrachtige Wijken en Ouderenbeleid in Maastricht, mee dat “Libellenparingswiel” naar verwachting in juni 2025 op het dak van Lumière geplaatst zou kunnen worden.(3)
Op 18 november 2025 is “Libellenparingswiel” op het dak van Lumière geplaatst op een enigszins schuin geplaatst platform, waardoor de blik van de libellenbeelden gericht is op het aan de voet van Lumière gelegen Bassin, een waterpartij. De plaatsing op het dak riep gemengde reacties op; een aantal inwoners vond dat de beeldengroep op die manier niet goed tot haar recht kwam en zag liever plaatsing in het water. Désirée Tonnaer, Lumière en de gemeente Maastricht waren erg ingenomen met de nieuwe locatie.(4)
(1) Instagram: Art Salvage, 3 december 2021.
(2) De Limburger, 7 juni 2024.
(3) Gemeente Maastricht, 20 februari 2025.
(4) Facebookpagina Lumière, 20 november 2025; RTV Maastricht, 17 oktober 2023 en 19 november 2025.
Paringswiel (paringslus, paringsrad): benaming van de houding die twee libellen aannemen tijdens het paren. Het mannetje grijpt met een cercus (soort tang) het vrouwtje in haar nek. Beide libellen vliegen verder. Het mannetje brengt zijn paringsorgaan in het voortplantingsorgaan aan de achterzijde van het vrouwtje.
Bron en verdere informatie:
– http://www.meddonatuurlijkmooi.nl