“Droomtheater”: serie van zeven kunstwerken (zes afzonderlijke jongens- en meisjesbeelden en een beeldengroep, bestaande uit een jongens- en een meisjesbeeld bij een nis waarin een trap naar een gesloten deur voert)
Beeldhouwer: Elisabet Stienstra
Materiaal: gepolychromeerd brons
Academie Tien, Berlijnplein 300, Utrecht
April 2024: onthulling vier beelden; eind januari 2025: bijplaatsing resterende beelden
DE OPDRACHT
Op de bouw aan het Berlijnplein in Utrecht van het schoolgebouw van Academie Tien was de gemeentelijke 1,5% regeling van toepassing. Deze regeling houdt in dat bij nieuwbouw of verbouwingen van openbare gebouwen 1,5% van de bouwsom gereserveerd wordt voor kunst.
In het kader van deze regeling heeft de gemeente Utrecht in 2021, voorafgaand aan de bouw van de school klikgesprekken gevoerd met vier beeldend kunstenaars, waaronder Elisabet Stienstra. Naar aanleiding van deze gesprekken kreeg Elisabet Stienstra de opdracht een kunstwerk voor Academie Tien te ontwerpen. Hoe het kunstwerk eruit zou zien, werd aan haar overgelaten. In samenspraak met de architecten, de schoolleiding, stedenbouwkundigen en de Adviescommissie Beeldende Kunst en Vormgeving (ABKV) van de gemeente Utrecht ontwierp zij onder de serietitel “Droomtheater” zes afzonderlijke jongens- en meisjesbeelden en een beeldengroep, bestaande uit een jongens- en een meisjesbeeld die geplaatst zijn bij een nis, eveneens ontworpen door Elisabet Stienstra, waarin een trap naar een gesloten deur voert. Alle beelden zouden worden uitgevoerd in gepolychromeerd brons. Sommige beelden zouden bijkomende elementen hebben zoals geometrische vormen, een kluwen en een honingraat.
HET ONTWERPEN VAN DE BEELDENSERIE “DROOMTHEATER”
Bij het ontwerpen van de beeldenserie “Droomtheater” heeft Elisabet Stienstra zich laten inspireren door de visie van Academie Tien op onderwijs (leren begint met verwondering, het stellen van vragen), het schoolgebouw, dat trekken heeft van een klassieke Italiaanse villa met terrassen en trappen, het Geheugentheater, beschreven door de Italiaanse filosoof Giulio Camillo (Portogruaro, ca. 1480 – Milaan, 15 mei 1544) in L’Idea del Theatro (Milaan, 1550) en haar ideeën over slapen en dromen.
In het Geheugentheater was alle kennis die in de 16e eeuw de basis vormde van filosofische scholen en geloofsovertuigingen op encyclopedische wijze gestructureerd en uitgebeeld met magische, emblematische afbeeldingen. Met de toepassing van geheugenkunst zou de bezoeker van het Geheugentheater deze kennis in zijn geheugen kunnen prenten en de structuur van het Geheugentheater kunnen doorgronden, waardoor hij zichzelf kon doorgronden.
De beeldenserie “Droomtheater” is complementair aan het schoolgebouw van Academie Tien, dat in zekere zin een Geheugentheater is, waarin kennis is “opgeslagen” die door middel van onderwijs wordt gedeeld. De jongens- en meisjesbeelden bevinden zich buiten het schoolgebouw: op het plein, aan een dakgevel, op het dak en bij een trap. De lichaamshouding van de beelden toont droomscenes (ontdekken, vallen, vluchten, zweven). Bij sommige beelden zijn droomsymbolen te zien: geometrische vormen, een vis, een bijenkorf. In de ogen van Elisabet Stienstra vindt het verwerven van kennis plaats in de school; tijdens slapen en dromen wordt de verworven kennis verwerkt. De jongens- en meisjesbeelden tonen ook aspecten van groei en ontwikkeling.
De zes afzonderlijke beelden en de beeldengroep bij de nis vormen samen zeven kunstwerken. Het aantal van zeven verwijst naar de tribune van het Geheugentheater, die is ingedeeld in zeven segmenten met elk zeven vormen van kennis.
24 APRIL 2024: ONTHULLING VAN VIER BEELDEN
In april 2024 zijn vier van de “Droomtheater”-beelden geplaatst: De Verlichting, Vallen en zweven, Vluchten en het meisjesbeeld dat deel uitmaakt van De ontdekking.
Op 24 april 2024 is Academie Tien officieel geopend. De genodigden en belangstellenden werden verwelkomd door Albert Wijnsma, rector van Academie Tien. Marten de Jong, architect van De Architekten Cie BV die samen met Wiersema Architecten het gebouw had ontworpen, gaf uitleg over het gebouw. Eelco Eerenberg, wethouder in Utrecht met in zijn portefeuille Onderwijs, Jeugd en Leidsche Rijn, sprak een openingswoord uit. Leerlingen van Academie Tien en het Nieuw Utrechts Toneel verzorgden een theatervoorstelling. Er werd een interview gehouden met Elisabet Stienstra. Na het interview werden de vier geplaatste beelden op feestelijke wijze onthuld, waarbij een aantal leerlingen een “spoken word” voordroegen. Daarna werd de mogelijkheid geboden deel te nemen aan rondleidingen door het schoolgebouw en de sporthal. Het programma werd afgesloten met een informeel samenzijn en activiteiten op het plein van de school.
Begin 2024 hebben twee leerlingen van Academie Tien bij “De ontdekking” en “De Verlichting” een verhaal geschreven.
JANUARI 2025: BIJPLAATSING RESTERENDE BEELDEN
Bij de onthulling in april 2024 was de verwachting dat de resterende beelden (De zoeker, De vertoning, De verwikkeling en het jongensbeeld dat deel uitmaakt van De ontdekking) in december 2024 bijgeplaatst zouden worden. De resterende beelden werden bijgeplaatst in de laatste week van januari 2025; op 30 januari 2025 waren de plaatsingswerkzaamheden voltooid. Een onthullingsmoment is uitgebleven.
DE “DROOMTHEATER”-BEELDEN
De ontdekking (2024 en 2025)
De Verlichting (2024)
De vertoning (2025)
De verwikkeling (2025)
De zoeker (2025)
Vallen en zweven (2024)
Vluchten (2024)
Bronnen:
– mededelingen Elisabet Stienstra
– https://nl.wikipedia.org/wiki/Giulio_Camillo
– https://studenttheses.uu.nl
– https://wijkberichten.utrecht.nl: feestelijke opening gebouw Academie Tien
– https://www.cabinetmagazine.org/issues/65/bolzoni.php
– https://www.cie.nl/updates-academie-tien
– https://www.kunstinopenbareruimte-utrecht.nl/kunstwerken/droomtheater
– https://www.linkedin.com/posts/nuovo-scholen_het-nieuwe-schoolgebouw-van-academie-tien
– https://www.wwpt.nl/bea-aan-het-werk/ en dit-is-droomtheater-van-bea-stienstra/
Met dank aan:
– Elisabet Stienstra
→ Elisabet Stienstra: “Droomtheater” (Utrecht)
→ ELISABET STIENSTRA
ACADEMIE TIEN
Academie Tien, een openbare school in de wijk Leidsche Rijn in Utrecht voor mavo, havo en vwo, is in 2015 begonnen als mavo onder de naam MAVO Tien. De school was gehuisvest aan de Philipsguldenhof 100 in Utrecht.
In augustus 2018 werd de school uitgebreid met havo en vwo; de naam van de school werd veranderd in Academie Tien.
In de 2020-er jaren vond nieuwbouw plaats aan het Berlijnplein in Utrecht. Het schoolgebouw werd in september 2023 opgeleverd en werd op 24 april 2024 officieel geopend. Aan het schoolgebouw is het label “Frisse school” toegekend vanwege het lage energiegebruik en het gezonde binnenklimaat. De aangrenzende gemeentelijke sporthal Het Plein is tegelijk met het schoolgebouw gebouwd. Overdag wordt de hal gebruikt door de leerlingen van Academie Tien. Inwoners en sportverenigingen kunnen de zalen ’s avonds en in het weekend huren voor gebruik. Op het dak van Sporthal Het Plein is voor de leerlingen van Academie Tien en voor buurtbewoners een groot, openbaar plein aangelegd met groenvoorzieningen, sportvoorzieningen, zitjes en een kas. Het plein is vernoemd naar Albert Wijnsma, van 2018 tot 2024 rector van Academie Tien. Onder zijn leiding vond de nieuwbouw plaats en steeg het aantal leerlingen van Academie Tien naar meer dan 1.200.
Academie Tien heeft drie afdelingen: de junioren-afdeling (basisonderwijs groep 7-8, leerlingen van 10 tot 12 jaar), de onderbouw (mavo, havo en vwo, leerlingen van 12 tot 15 jaar) en de bovenbouw (mavo, havo en vwo, leerlingen van 15 tot 18 jaar).
Academie Tien karakteriseert zichzelf als een innovatieve school met een eigenwijze visie op onderwijs. Haar opvatting is dat leren begint met verwondering, met het stellen van vragen. Zo kunnen de leerlingen zichzelf en hun omgeving begrijpen, kunnen zij groeien als individu en betekenis geven aan de wereld om hen heen,
Tegelijk met het schoolgebouw is de aangrenzende sporthal Het Plein gebouwd.
Bronnen:
– https://nl.wikipedia.org/wiki/Academie_Tien
– https://www.academie-tien.nl
– https://www.cie.nl/updates-academie-tien