Beeldhouwer: Iris Le Rütte
Materiaal: brons (Volkers, Geldermalsen)
Gemeentehuis Goirle, Oranjeplein 1, Goirle, links van de hoofdingang
Onthuld op 21 mei 2022
“Ireen Wüst” onder de boog van zes gouden olympische medailles
__________
__________
__________
linkerhand met vriendschapsring om de middelvinger
de informatieplaquette
DE AANLEIDING
“Ireen Wüst” is een geschenk van de inwoners van Goirle en Riel.
Ireen Wüst is geboren in Goirle. Tijdens de 23e editie van de Olympische Winterspelen (Pyeongchang, 9-25 februari 2018) won zij een gouden medaille op de 1500 meter. Dit was haar vijfde gouden olympische medaille in vier opeenvolgende edities van de Olympische Winterspelen. Tijdens de huldiging in Goirle op 4 maart 2018 kondigde Mark van Stappershoef, burgemeester van Goirle, aan dat in Goirle als blijk van waardering een standbeeld voor haar zou worden opgericht omdat Ireen, geboren en opgegroeid in Goirle, de meest succesvolle Nederlandse olympiër aller tijden was.(1)
(1) Gemeente Goirle, persbericht 11 december 2019.
HET VOORTRAJECT: FINANCIËN EN SELECTIE
In 2018 waren de kosten voor het ontwerpen van een standbeeld voor Ireen Wüst als volgt begroot: vergoeding ontwerpen drie beeldend kunstenaars: 15.000 euro; vervaardiging beeld: 50.000 euro; trajectbegeleiding: 4.000 euro en plaatsing/onthulling: 10.000 euro. Het totaalbedrag kwam neer op 80.000 euro.
Bij een aantal inwoners van Goirle stuitte de omvang van de begrote kosten op weerstand. In 2017 was in Tilburg een door Wilma Bevers ontworpen bronzen standbeeld onthuld van de in 2011 overleden voetballer Joannes Cornelis Christianus (Jan) van Roessel, topscorer bij voetbalclub Willem II en international. Supporters van Willem II hadden het benodigde bedrag, 40.000 euro, middels inzamelingen bijeengebracht. De gemeente Tilburg had geen financiële steun gegeven. In 2018 zou Jeanne van Midde (poppenspeelster, beeldend kunstenaar) in opdracht van de Stichting Karnaval Ballefrutters (de Carnavalsnaam van de gemeente Goirle luidt: Ballefruttersgat) een beeld ontwerpen, genaamd “D’n Ballefrutter”, dat zou worden uitgevoerd in brons en zou gaan fungeren als Carnavalsmonument. De kosten van ontwerp en uitvoering waren begroot op 22.500 euro. De gemeente Goirle zou tweederde van de kosten voor rekening nemen; de Stichting Karnaval Ballefrutters zou het resterende bedrag bijeenzamelen. Naar aanleiding van deze bedragen waren sommigen van mening dat het standbeeld van Ireen Wüst voor een beduidend lager bedrag vervaardigd zou moeten worden met als richtsnoer de 22.500 euro die waren begroot voor “D’n Ballefrutter”. Het Brabants Dagblad hield op haar website een enquête met de vraag of het standbeeld van Ireen Wüst 80.000 euro zou mogen kosten. In november 2018 hadden 1192 mensen hun mening uitgebracht. Tachtig procent van hen was van mening dat de kosten lager zouden moeten zijn. Ook op Facebook uitten lezers van het Brabants Dagblad bezwaren. Deze bezwaren hadden met name betrekking hadden op de begrote kosten van de onthulling en de vergoeding van de ontwerpen. Er werden ook andere bezwaren naar voren gebracht, bijvoorbeeld dat het overdreven was een standbeeld op te richten voor iemand die nog in leven was. Tijdens de raadsvergadering van 28 november 2018 diende Arno de Laat namens de Arbeiderspartij Goirle-Riel een motie in met de strekking dat voor ontwerp en uitvoering 22.500 euro zou worden uitgetrokken zoals voor “De Ballefrutter” (De Laat sprak in dit verband over de door hem bedachte “Ballefrutternorm”) en dat de opdracht zou worden gegund aan een in Goirle werkzame beeldend kunstenaar. De plannen van de gemeente Goirle en de begroting bleven ongewijzigd. Op 14 januari 2019 voteerde de gemeenteraad van Goirle het door het gemeentebestuur gevraagde krediet van 80.000 euro.(1)
Uit de beeldend kunstenaars die gereageerd hadden op een oproep, had KunstLoc Brabant in het najaar van 2018 drie beeldend kunstenaars geselecteerd, waaronder Iris Le Rütte en Tine van de Weyer. Na de instemming van de gemeenteraad op 14 januari 2019 konden zij beginnen met het vervaardigen van een ontwerp.(2) Op 11 december 2019 werd bericht dat Iris Le Rütte de opdracht had gekregen haar ontwerp in het groot uit te voeren. Volgens de mening van de commissie, waarvan Ireen Wüst en haar moeder deel uitmaakten, bevatte haar ontwerp alle aspecten die volgens de opdracht in het beeld tot uiting moesten komen: beweging, dynamiek, snelheid, volharding en vrouwelijkheid.(3) Voor Iris Le Rütte was het de eerste keer dat zij een beeld van een sporter zou ontwerpen en ook de eerste keer dat zij alléén een menselijke figuur zou uitbeelden. In een interview met de Lokale Omroep Goirle gaf zij aan dat Ireen en zij het snel eens waren over welk van de ontwerpen die Iris Le Rütte had gemaakt, in het groot zou worden uitgevoerd.(4) Omdat Ireen Wüst geen portret wilde, had Iris Le Rütte aan de hand van foto’s en filmopnames een geabstraheerde figuur van een schaatsster ontworpen met de nadruk op de karakteristieke schaatshouding van Ireen Wüst tijdens het rijden van een 1500 meter wedstrijd: met beide handen op de rug.(5)
(1) Brabants Dagblad, editie Goirle, 27 november 2018, 28 november 2018 en 15 januari 2019. Zie ook: https://www.schaatshistorie.nl. “D’n Ballefrutter” is onthuld op 26 mei 2019 (AD, editie Tilburg, 26 mei 2019).
(2) Brabants Dagblad, regio Goirle, 22 november 2018.
Zie ook: https://tinevandeweyer.nl/portfolio/schetsontwerpen-2.
(3) Gemeente Goirle, persbericht 11 december 2019.
(4) Lokale Omroep Goirle: interview met Iris Le Rütte (bericht op Facebook van 14 december 2019).
(5) 013sport, 21 mei 2022.
21 MEI 2022: HULDIGING IREEN WÜST, ONTHULLING STANDBEELD
In december 2019 was de verwachting dat het beeld in mei 2020 zou kunnen worden geplaatst en onthuld.(1) Vanwege de coronapandemie moest de onthulling enkele malen worden uitgesteld. Twee jaar lang bleef het beeld in opslag.(2)
Tijdens de 24e editie van de Olympische Winterspelen (Beijing, 4-24 februari 2022) behaalde Ireen Wüst goud op de 1500 meter. Hierdoor werd zij de eerste olympiër ter wereld die tijdens vijf opeenvolgende Olympische Spelen goud had gewonnen op een individueel onderdeel. Geen enkele olympiër had dit ooit gepresteerd, niet tijdens de Olympische Winterspelen en ook niet tijdens de Olympische Zomerspelen. Op 22 februari 2022 werd Ireen Wüst als blijk van waardering benoemd tot commandeur in de Orde van Oranje-Nassau.(3)
Op 12 maart 2022, tijdens de finale Wereldbekerschaatsen in Heerenveen, reed Ireen Wüst haar laatste wedstrijd: een 1500 meter, waarin zij als vierde eindigde. Zij werd topsportmentor van het schaatsteam van TalentNED, een organisatie die jonge sporters een basis wil geven voor een langdurige carrière aan de nationale en internationale top, waarbij maatschappelijke aspecten eveneens een grote rol spelen.(4)
Op 21 mei 2022, twee maanden na haar laatste wedstrijd in Heerenveen, werd Ireen Wüst gehuldigd in Goirle en onthulde zij haar standbeeld. Het programma van de huldiging was opgesteld door de gemeente Goirle, in samenwerking met BrabantSport. Op aandringen van Ireen Wüst, die het belangrijk vindt dat kinderen aan sport doen, werd in het programma een sportevenement voor kinderen van 7 tot 14 jaar opgenomen. Het huldigingsprogramma vond verspreid over twee locaties in Goirle plaats: bij voetbalvereniging GSBW (het sportevenement) en op het Kloosterplein (de huldiging). Het huldigingsprogramma voltrok zich onder grote belangstelling. Onder de aanwezigen waren de ouders van Ireen Wüst, haar partner Letitia de Jong, Iris Le Rütte, burgemeester Van Stappershoef en Stijn Smeulders, gedeputeerde Sport van de provincie Noord-Brabant.(5)
Om 14.00 uur opende Ireen Wüst het sportevenement. Zij deed mee met de gezamenlijke warming-up en bezocht een aantal onderdelen. Vervolgens begaf zij zich naar het gemeentehuis, voorafgegaan door tientallen leden van de NVOD (Nederlandse Vereniging Olympische Deelnemers), die op oranje fietsen reden. In de Kalverstraat richting het gemeentehuis hadden olympische medaillewinnaars een erehaag gevormd.
Aangekomen bij het gemeentehuis, onthulde Ireen Wüst om ca. 15.30 uur haar standbeeld. De onthullingshandeling bestond uit het weghalen van een grote, goudkleurige doek waaronder het drie meter hoge beeld schuilging. In een dankwoord aansluitend op de onthulling zei Ireen Wüst dat ze het een bijzonder en persoonlijk beeld vond, waar ze erg trots op was. Zij sprak zij de wens uit dat het beeld inspirerend zou werken op jonge sporters en kinderen ertoe zou bewegen te gaan sporten.
Na de onthulling werd Ireen Wüst gehuldigd op het nabijgelegen, volle Kloosterplein, waar de onthulling van het beeld op grote schermen live te volgen was geweest, en werd zij benoemd tot erelid van de NVOD. De huldiging werd muzikaal omlijst door de coverband Renegade uit het nabijgelegen Riel, die onder andere het voor de gelegenheid aangepaste lied “Blauw” van The Scene ten gehore bracht, dat door de aanwezigen uit volle borst werd meegezongen.(6)
(1) Gemeente Goirle, persbericht 11 december 2019.
(2) Algemeen Dagblad, 21 mei 2022, 013sport: 21 mei 2022.
(3) Wikipedia: Ireen_Wüst.
(4) Wikipedia: Ireen_Wüst en TalentNED.
(5) Algemeen Dagblad, 21 mei 2022.
(6) Gemeente Goirle, persbericht 3 mei 2022, Algemeen Dagblad, 21 mei 2022, Goirlenet, 22 mei 2022, Omroep Brabant, 21 mei 2022, Edwin Benne: bericht op LinkedIn van 2022.
HET BEELD
Iris Le Rütte heeft in “Ireen Wüst” op meerdere manieren naar haar verwezen. De ovaal waarop het beeld staat, symboliseert enerzijds een schaatsbaan en anderzijds de wereld. Ireen Wüst is uitgebeeld in de voor haar karakteristieke schaatshouding (beide handen op de rug), met één voet op het ovaal. Hiermee heeft Iris Le Rütte het vinden van evenwicht tijdens het schaatsen en in de wereld willen uitdrukken. Omdat zij Ireen Wüst wilde uitbeelden als een vrouw die altijd op de grond is blijven staan, heeft Iris Le Rütte de rechtervoet waarmee het beeld op het ovaal staat, niet voorzien van een schaats. De linkervoet is voorzien van een gouden pump met eronder een schaatsijzer, een verwijzing naar de gouden medailles die Ireen Wüst in de loop van haar schaatscarrière heeft gewonnen.(1)
Om de middelvinger van de linkerhand is een gouden ring uitgebeeld: een vriendschapsring, verwijzend naar Paulien van Deutekom, schaatsster en hartsvriendin van Ireen Wüst, die begin 2019 overleed aan longkanker. Beiden maakten deel uit van een groep schaatsvriendinnen, die als teken van vriendschap en blijk van verzet tegen longkanker een gouden ring om hun middelvinger droegen.(2)
“Ireen Wüst” is geplaatst voor de gevel links van de ingang van het gemeentehuis. Boven het beeld zijn als sterren aan de hemel zes vergulde ronde bronzen bevestigd, gouden olympische medailles uitbeeldend. Achter elk van de bronzen is Ledverlichting geplaatst. De bronzen en de boogvorm waarin ze zijn geplaatst, zijn ontworpen door Iris Le Rütte. Met het oog op een eventuele zesde gouden olympische medaille had zij zes vergulde ronde bronzen laten gieten. Toen Ireen Wüst tijdens de 24e editie van de Olympische Winterspelen (Beijing, 4-24 februari 2022) goud won op de 1500 meter, kwam het zesde exemplaar goed van pas.(3)
Als het beeld volgens plan in mei 2020 was onthuld, was Ireen Wüst op dat moment de meest succesvolle olympiër aller tijden geweest met vijf gouden medailles op vier achtereenvolgende Olympische Spelen (en waren er boven het beeld vijf vergulde ronde bronzen geplaatst). Zij zou in dat jaar actief blijven als langebaanschaatsster. Door het behalen in 2022 van een zesde gouden olympische medaille was zij niet alleen de meest succesvolle olympiër aller tijden maar ook de enige olympiër die in vijf opeenvolgende Olympische Spelen gouden medailles had behaald op een individueel onderdeel. Door het einde in maart 2022 van haar carrière als langebaanschaatsster kreeg het beeld naast het aspect van waardering voor haar prestaties ook het aspect van herinnering.
(1) 013sport, 21 mei 2022.
(2) 013sport, 21 mei 2022.
(3) Mededeling Iris Le Rütte.
Irene Karlijn (Ireen) Wüst (Goirle, 1 april 1986): professioneel langebaanschaatsster in de periode 2003-2022. Ireen Wüst was de eerste olympiër die op vijf opeenvolgende Olympische Winterspelen een individuele gouden medaille won: 2006 (Turijn): 3000 meter; 2010 (Vancouver): 1500 meter; 2014 (Sotsji): 3000 meter; 2018 (Pyeongchang): 1500 meter en 2022 (Beijing): 1500 meter. Tijdens de Olympische Winterspelen in Sotsji in 2014 won zij ook goud tijdens de ploegenachtervolging, waarmee het totaal aan gouden olympische medailles op zes kwam.
Bron en verdere informatie:
– https://nl.wikipedia.org/wiki/Ireen_Wüst