Beeldhouwer: Iris Le Rütte
Materiaal: grand foulard en handen: brons, kern: roestvast staal
Kalheupinkpark, Oldenzaal
Geplaatst in 2003
__________
__________
.
HET EXEMPLAAR IN OLDENZAAL
In 1999 vierde de stad Oldenzaal haar 750-jarig bestaan (750 jaar stadsrechten).(1) Na afloop van de festiviteiten ontstond het idee om in het Kalheupinkpark meer kunst te plaatsen. De Oldenzaalse Serviceclubs en ondernemers besloten een aantal beelden te laten vervaardigen dan wel aan te kopen en ze aan de Gelderman Stichting te schenken, de beheerder van Landgoed Kalheupink, waarvan het Kalheupinkpark deel uitmaakt. Dit waren “Iucundi acti labores” (vert.: Na gedane arbeid is het goed rusten, een uitspraak van Cicero) en Twee haasjes, beide ontworpen door Iris Le Rütte, en Spinning Jenny (Nicolas Dings).(2)
“Iucundi acti labores” is een zitgelegenheid waarop mensen kunnen plaatsnemen, uitrusten van hun wandeling door het Kalheupinkpark en genieten van het uitzicht over het park. “Iucundi acti labores” toont een grand foulard die aan de bovenste punten gedragen wordt door twee handen. De grand foulard verwijst naar de vroegere textielindustrie in Oldenzaal.(3)
In 2003 is “Iucundi acti labores” in het Kalheupinkpark geplaatst. De grand foulard heeft een roestvast stalen kern en is gemonteerd op twee betonplaten.(4) In de achterzijde van de grand foulard is de naam “Iucundi acti labores” gegraveerd.
ANDERE EXEMPLAREN VAN “IUCUNDI ACTI LABORES”
In latere jaren zijn ook in andere steden in Nederland exemplaren geplaatst van “Iucundi acti labores”. De betekenis die aan deze exemplaren werd gegeven, hing samen met het doel waarmee ze werden geplaatst.
Het exemplaar in Noordwelle
Van 11 tot en met 19 juni 2016 werd op Schouwen-Duiveland de editie-2016 van de “Kunstschouw” gehouden, een kunstroute voor hedendaagse kunst. In de Corneliuskerk in Noordwelle werd werk van Iris Le Rütte tentoongesteld. Vooruitlopend op de Kunstschouw werd op 6 juni 2016 in de kerktuin naast de Corneliuskerk een exemplaar van “Iucundi acti labores” geplaatst. De organisatie van de Kunstschouw had geschreven dat de bezoekers van de Kunstschouw “Iucundi acti labores” conform de Nederlandstalige titel “Na gedane arbeid is het goed rusten” konden gebruiken als zitplaats om de zwaartekracht even te vergeten en naar de zevende hemel te zweven.(5)
Een foto van “Iucundi acti labores” sierde de omslag van de catalogus van de editie-2016 van Kunstschouw.(6)
De plaatsing van “Iucundi acti labores” was tijdelijk; na afloop van de Kunstschouw zou “Iucundi acti labores” nog minstens enkele maanden bij de Corneliuskerk blijven staan.(7)
Gaandeweg de maanden gingen er stemmen op om “Iucundi acti labores” aan te kopen en voor Noordwelle te behouden. Het kunstwerk viel goed in de smaak en kwam bij trouwreportages goed van pas. Kunstschouw benaderde onder andere de Stichting Renesse, de gemeente Schouwen-Duiveland, de Provincie Zeeland en het Cultuurfonds Zeelandia.(8) “Iucundi acti labores” kon worden aangekocht en zou deel gaan uitmaken van een Kunst- en Cultuurroute in Zeeland.(9)
In 2022 was “Iucundi acti labores” was één van de kunstwerken in de regio Zuid die werden genomineerd voor de Buitenkunstverkiezing-2022 georganiseerd door het radioprogramma “De ochtend van 4” (KRO-NCRV). In deze verkiezing kunnen luisteraars kenbaar maken welk kunstwerk in de openbare ruimte hen het meest ontroert, blij maakt, verbaast of aan het lachen maakt. Alle uitingsvormen van beeldende kunst in de openbare ruimte (oud, nieuw, traditioneel, modern, figuratief, abstract, murals) kunnen meedingen. In de ogen van de indiener was “Iucundi acti labores” door het zwevende uiterlijk een fascinerend kunstwerk, waar men, vanwege het onmogelijke van het zweven, graag op zit. Men voelt zich opgetild, los van zorgen, alles is anders.(10)
Het exemplaar in Roosendaal
Op 24 juli 2022 werd in Roosendaal Stadstuin Van Hasselt geopend, een (culturele) ontmoetingsplek, gelegen tussen de bioscoop, het theater en het museum. In de stadstuin staan een aantal kunstwerken, waaronder een exemplaar van “Iucundi acti labores”. Dit exemplaar werd op 24 juli 2022, tijdens het optreden van Jazz750, onthuld door J.M. (Han) van Midden, burgemeester van Roosendaal, en Janine Verster, conservator Erfgoed Tongerlohuys in Roosendaal. Zij gaven het kunstwerk de naam “De Verhalenbank” en bestempelden het als een uniek kunstwerk dat jong en oud zal fascineren en uitnodigen er plaats op te nemen en elkaar verhalen te vertellen, waarbij in sommige verhalen de geschiedenis van Roosendaal wordt doorverteld. De benaming “De Verhalenbank” verwijst naar het project Tongerlohuys Goed Verhaal, waarin een digitale verhalenbank is ontwikkeld.(11)
Noten
(1) https://nl.wikipedia.org/wiki/Oldenzaal
(2) https://geldermanstichting.nl/landgoed-kalheupink/engelse-tuin/kunst-in-het-park
(3) https://geldermanstichting.nl/landgoed-kalheupink/engelse-tuin/kunst-in-het-park, Iris Le Rütte (Utrecht, 2007)
(4) PZC, 2 juni 2016
(5) PZC, 2 juni 2016
(6) https://cultuuroveral.wordpress.com, bericht van 14 juni 2016
(7) https://cultuuroveral.wordpress.com, bericht van 14 juni 2016
(8) PZC, 7 mei 2017
(9) https://cultuuroveral.wordpress.com, bericht van 14 maart 2018
(10) KRO-NCRV: De Ochtend van 4; bericht van 5 augustus 2022
(11) BN De Stem editie Roosendaal, 24 juli 2022; Roosendaalse Bode, 26 juli 2022
HET KALHEUPINKPARK
Het Kalheupinkpark (Kalheupink: kale heugte = hooggelegen weide), een openbaar stadspark in Oldenzaal, maakt deel uit van Landgoed Kalheupink. In de tijd dat in Oldenzaal de textielindustrie bloeide, lieten veel textielfabrikanten in het gebied waarin Landgoed Kalheupink ligt, een landhuis bouwen. Rond 1869 liet de familie Gelderman, een van deze textielfabrikanten, ten behoeve van de Engelse echtgenote van een van hun zoons, een tuin aanleggen. De tuin draagt de naam “Kalheupinkpark” en wordt ook aangeduid met de naam “Engelse Tuin”. In 1913 richtte Leonard Springer de tuin opnieuw in, de Engelse landschapsstijl toepassend.
Het Kalheupinkpark herbergt twee bronvijvers. Er groeien prachtige oude bomen. Het wandelpad voert langs een aantal kunstwerken.
Landgoed Kalheupink wordt beheerd door de in Oldenzaal gevestigde Gelderman Stichting, opgericht op 4 oktober 1920. In het logo van de Gelderman Stichting is links een haasje te zien dat op een trommel speelt en rechts een haasje dat op een fluit speelt. Deze hazenfiguurtjes zijn ontleend aan de beeldengroep Twee haasjes (Iris Le Rütte). In het Kalheupinkpark is een exemplaar van deze beeldengroep geplaatst.
Bronnen en verdere informatie:
– https://geldermanstichting.nl
– https://www.landgoedereninoverijssel.nl/landgoed-detail/kalheupink-engelse-tuin.html