Beeldhouwer: Iris Le Rütte
Materiaal: brons
Veerallee 29/30, Zwolle
Onthuld op 3 oktober 2008
__________
__________
__________
.
Op 2 oktober 1942 moesten 84 Joodse vrouwen en kinderen zich melden in het gymnastieklokaal van het Gymnasium Celeanum aan de Veerallee 29 in Zwolle. Onder het mom van gezinshereniging werden zij op 3 oktober 1942 overgebracht naar kamp Westerbork, waarvandaan zij op transport werden gesteld naar concentratiekampen.(1)
In haar dagboek, dat in 1981 is uitgegeven onder de titel Het verstoorde leven: Dagboek van Etty Hillesum 1941-1943 (De Haan, Haarlem) heeft Esther (Etty) Hillesum (Middelburg, 15 januari 1914 – concentratiekamp Auschwitz, 30 november 1943), een vrouw van Nederlands-Joodse afkomst, bevriend met de beeldhouwer Pieter Starreveld, op 2 oktober 1942 geschreven: “Vruchten en bloemen dragen op elke grond, waar men geplant is, zou dat niet de bedoeling zijn?” Deze zin inspireerde Iris Le Rütte tot het ontwerpen van het monument “Rozenboom”, ter herinnering aan de verschrikkingen die zich in oktober 1942 hadden voorgedaan.
Het monument “Rozenboom” toont een ongeveer vier meter hoge boom met aan de uiteinden van takken twaalf rozen. De takken stralen zowel hoop als wanhoop uit. Twee van de twaalf rozen hebben een rode tint. Zij staan symbool voor hoop en liefde. De tien andere rozen hebben een herfsttint.
Op 3 oktober 2008 is het monument “Rozenboom” onthuld in het bijzijn van een groot aantal leden van de Joodse gemeenschap in Zwolle. In het verlengde van de onthulling verscheen in april 2009 het boek Van Zwolle naar Westerbork en verder…. (Waanders, Zwolle) waarin Wim Coster het lot beschrijft van de Joodse inwoners van Zwolle tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het boek bestaat uit drie delen. Het laatste deel gaat over de totstandkoming en de betekenis van het monument “Rozenboom”
In de informatieplaquette aan het pad door de tuin waar “Rozenboom” staat, is de zin uit het dagboek van Etty Hillesum gegraveerd die voor Iris Le Rütte de inspiratiebron was.
Sinds 2006 is in de gymnastiekzaal van het Gymnasium Celaneum aan de Veerallee in Zwolle de woningcorporatie Delta Wonen gevestigd. In 2015 werd Delta Wonen eigenaar van de gymnastiekzaal. In 2016 werd de gymnastiekzaal door brand voor een groot deel verwoest; desondanks lukte het de zaal te herbouwen. In april 2024 werd Delta Wonen ook eigenaar van het vroegere schoolgebouw.
Het Gymnasium Celeanum heeft het monument “Rozenboom” in 2015 geadopteerd en houdt met ingang van 2015 jaarlijks in oktober een herdenking bij het monument. Leerlingen van het Gymnasium Celeanum leggen dan rozen neer bij het monument. Deze plechtigheid wordt ook bijgewoond door leden van de Joodse gemeenschap in Zwolle en een afgevaardigde van de gemeente Zwolle. Met de adoptie van het monument “Rozenboom” wil het Gymnasium Celeanum haar verbinding met de geschiedenis van de Joodse gemeenschap in Zwolle tot uitdrukking brengen.
(1) Ook in november 1942 en april 1943 werden Joodse inwoners van Zwolle op transport gesteld naar concentratiekampen.
Bronnen en verdere informatie:
– 1zwolle.nl, 14 april 2009
– De Stentor, editie Zwolle, 3 mei 2024
– Zwolle in Beeld – Gevelstenen in onze stad en Herdenkingen – Oorlogsmonument Rozenboom
– https://collectieoverijssel.nl
– https://www.irislerutte.nl/index.php?type=3&foto=211