Beeldhouwer: Christian Jankowski
Materiaal: brons
Beeldenpark Croeselaan, Utrecht (sinds 27 maart 2019)
Tentoongesteld tijdens “Call of the Mall” (Utrecht, 20 juni – 22 september 2013)
“El Che”
“Caesar”
“Dali woman”
kunststof informatiebordje (2019)
metalen informatiebordje (foto: 20 maart 2025)
In 2007 besloot Christian Jankowski drie van de vele straatartiesten die zich op de boulevard Las Ramblas in Barcelona tot op de dag van vandaag als standbeeld presenteren, uit te beelden in brons. Deze artiesten zijn van top tot teen beschilderd met metaalverf.
De straatartiesten waarop het oog van Jankowski was gevallen, beelden Ernesto Che Guevara uit (Ernesto Guevara, 1928-1967, Cubaans guerrillaleider), Julius Caesar (Gaius Julius Caesar, 100 v.Chr. – 44 v.Chr., Romeins generaal, politicus en schrijver) en de vrouw die Salvador Dali heeft afgebeeld in zijn schilderij “Antropomorfisch kabinet” (1936). Jankowski heeft niet alleen de artiesten uitgebeeld, maar ook de voetstukken waarop zij staan en de emmers waarin de toeschouwers geld kunnen deponeren.
Met “Living sculptures” heeft Jankowski de vermenging uitgebeeld tussen historische figuren, de eindeloze exploitatie ervan (waardoor de historische betekenis van deze figuren vervaagt) en de interpretaties ervan door de straatartiesten. Hij vraagt satirisch en kritisch aandacht voor hoe vandaag de dag in kunst en cultuur met historische figuren wordt omgegaan.
De afzonderlijke beelden van “Living sculptures” zijn vervaardigd in oplages van drie exemplaren.
In de loop der jaren is “Living sculptures” in diverse plaatsen tentoongesteld waaronder Barcelona (2007), Londen en New York (2009) en Los Angeles.
“Living sculptures” was te zien tijdens een try-out in de lente van 2012 van de tentoonstelling “Call of the Mall” die het jaar erop in winkelcentrum Hoog Catharijne in Utrecht zou worden gehouden. Naar aanleiding van enthousiaste reacties uit het publiek ging de gemeente Utrecht over tot aanschaf van de beeldengroep. Van 20 juni tot 22 september 2013 was “Living sculptures” te zien in de tentoonstelling “Call of the Mall” in winkelcentrum Hoog Catharijne in Utrecht. Na afloop ging de beeldengroep in opslag, in afwachting van plaatsing in Utrecht.
Op 27 maart 2019 werd de beeldengroep “Living sculptures” geplaatst in het nieuw aangelegde Beeldenpark Croeselaan.
In social media en bij de plaatselijke afdeling van de PVV riep “El Che” weerstand op. Decide, het Comité ter ondersteuning aan Cuba, uitte haar ongenoegen over de plaatsing van het beeld. Volgens dit comité, bestaande uit Cubaanse ballingen, toont het beeld een gewelddadige, terroristische strijder voor een ideologie en een cultuur waardoor in Cuba in zestig jaar bijna 10.000 doden zijn gevallen en bijna vier miljoen mensen ontheemd zijn geraakt. Che Guevara was volgens het comité homofoob en had misdaden begaan. Om deze redenen zou hij niet zou mogen worden geëerd met een levensgroot standbeeld. Terzijde de opmerking dat Op de voorzijde van de sokkel van “El Che” het internetadres http://www.elchevivo.org is aangebracht, op de linker zijkant de zin “Seamos realistas, exijamos lo imposible” (vert.: “Laten we realisten zijn en het onmogelijke eisen”) en op de rechter zijkant de zin “Viva la revolucíon” (vert.: “Leve de revolutie”).
Op 12 april 2019 werd Beeldenpark Croeselaan officieel geopend. Voorafgaand hieraan, in de nacht van 1 op 2 april 2019, werd “El Che” besmeurd met rode verf. De schade kon tijdig worden hersteld.
De gemeente Utrecht hield vast aan plaatsing met het argument dat “El Che” geen standbeeld van Che Guevara was maar een uitbeelding van een straatartiest die zich als Che Guevara presenteert. De gemeente zegde toe een informatiebordje bij het beeld te plaatsen ter verduidelijking van wat met het beeld was bedoeld. Op het informatiebordje dat in 2019 is geplaatst, is vermeld dat de beelden bronzen beelden zijn van straatartiesten die op een standbeeld willen lijken. Op het later geplaatst metalen informatiebordje staat dezelfde tekst. Er is niet expliciet vermeld dat de gemeente Utrecht van mening is dat “El Che” geen voor Che Guevara opgericht standbeeld is.
Op de voorzijde van de sokkel van “El Che” staat het internetadres http://www.elchevivo.org, op de linker zijkant staat de zin “Seamos realistas, exijamos lo imposible” (vert.: “Laten we realisten zijn en het onmogelijke eisen”) en de naam “Che”. Op de rechter zijkant de staat zin “Viva la revolucíon” (vert.: “Leve de revolutie”).
In een toelichting op zijn website op “Living sculptures” heeft Christian Jankowski over “El Che” geschreven dat de betekenis die het publiek aan het beeld hecht, samenhangt met de omgeving waarin het beeld staat. Op een druk plein zal men volgens Christian Jankowski geneigd zijn “El Che” te zien als het beeld van een revolutionair terwijl men in een galerie de vraag zal stellen of het beeld een uiting is van vercommercialisering of een uiting van kritiek op kunst.
Bronnen:
– Algemeen Dagblad, editie Utrecht, 2 juli 2019
– flavorwire – christian jankowski’s living sculptures
– https://christianjankowski.com/works/2007-2/living-sculptures/
– https://www.nieuws030.nl/kunst/de-utrechtse-beeldengalerij-30-ch/
BEELDENPARK CROESELAAN
Beeldenpark Croeselaan, een onderdeel van de herinrichting van de Utrechtse Croeselaan, is het resultaat van de gezamenlijke inspanningen, in opdracht van de gemeente Utrecht, van het artistiek team van Kunst in het Stationsgebied en de afdeling Kunstzaken van de Rabobank, die aan de Croeselaan haar hoofdkantoor heeft.
De uitgangspunten bij de herinrichting van de Croeselaan waren circulair bouwen en verduurzaming. Bestaande en herbruikbare grondstoffen, materialen en elementen uit de Croeselaan en directe omgeving werden zoveel als mogelijk hergebruikt.
Beeldenpark Croeselaan herbergt een permanente tentoonstelling van kunstwerken van Jeanot Bürgi, Alicia Framis, Liam Gillick, Christian Jankowski, Paul Kingma, Fernando Sánchez Castillo en Jos Wong Lun Hing. Deze kunstwerken, die uit verschillende perioden stammen en uiteenlopende stijlen vertegenwoordigen, laten de diversiteit zien van de kunst in de openbare ruimte van de stad Utrecht. Ze zijn afkomstig uit de collectie van de gemeente Utrecht en de Rabo Kunstcollectie. Oorspronkelijk stonden deze kunstwerken elders in Utrecht. Door herinrichting van de openbare ruimte konden ze niet worden teruggeplaatst en werden ze in opslag genomen, in afwachting van herplaatsing. Hun plaatsing in Beeldenpark Croeselaan is een vorm van circulair bouwen.
In Beeldenpark Croeselaan is er één wisselplek, waarop jaarlijks een ander, modern kunstwerk geplaatst. De keuze van dit kunstwerk vindt plaats in samenwerking met het Centraal Museum in Utrecht en de HKU.
Beeldenpark Croeselaan is op 12 april 2019 officieel geopend.