Beeldhouwer: prof. Walter Schott
Materiaal: brons (H. Gladenbeck & Sohn, Friedrichshagen)
Kö-Gärtchen, Graf-Adolf-Platz, Düsseldorf
Geplaatst in 1932
__________
__________
__________
__________
.
“DIE KUGELSPIELERIN” IN DÜSSELDORF
Prof. Walter Schott heeft “Die Kugelspielerin” in de jaren 1895-1897 ontworpen. “Die Kugelspielerin” geldt als zijn meesterwerk. Mede naar aanleiding van dit beeld is hij in 1898 benoemd tot hoogleraar. De foto hiernaast is in 1899 genomen in zijn atelier in Berlijn.
“Die Kugelspielerin” beeldt een meisje uit, boccia spelend (boccia: de Italiaanse variant van jeu de boules). In haar rechterhand heeft zij een boccia-kogel. Zij staat op het punt de kogel te werpen. Haar blik is gericht op de plek waarop de kogel terecht moet komen. Het meisje draagt een chiton, een onderkleed uit de Griekse oudheid, dat als een negligé haar lichaamsvormen volgt en in de wind wappert. Haar rechter borst is ontbloot, net als bij amazones.
De rand van het ronde voetstuk van “Die Kugelspielerin” is gesierd met een rondom lopend ornament, “lopende hond” genaamd.
Schott heeft in 1895-1897 ook een ongeklede uitvoering ontworpen van “Die Kugelspielerin”.
Het bronzen, geklede exemplaar van “Die Kugelspielerin” aan de Graf-Adolf-Platz in Düsseldorf was in 1902 tentoongesteld in het Kunstpalast in Düsseldorf in de zaal “Kunstgenossenschaft Berlin” (Verein Berliner Künstler) tijdens de Deutsch-Nationale Kunstausstellung die werd gehouden van 1 mei tot 20 oktober. Gustav Herzfeld, textielfabrikant en lid van de gemeenteraad van Düsseldorf, verwierf het beeld in dat jaar en schonk het aan Düsseldorf ter herinnering aan de tentoonstelling. Aanvankelijk werd “Die Kugelspielerin” geplaatst in het trappenhuis van het Kunstpalast. In 1932 werd het beeld overgebracht naar de Kö-Gärtchen aan de Graf-Adolf-Platz en voorzien van een plaquette met de vermelding “Geschenkt von Herrn Gustav Herzfeld”.
Nadat Hitler in 1933 aan de macht was gekomen werd de Graf-Adolf-Platz omgedoopt in Adolf-Hitler-Platz. Omdat Herzfeld van joodse afkomst was, zou “Die Kugelspielerin” het veld moeten ruimen. Fritz Roeber (Elberfeld, 15 oktober 1851- Düsseldorf, 15 mei 1924), directeur van de Kunstacademie en leider van de afdeling Rheinland van de Reichskammer der bildenden Künste stelde voor te volstaan met het verwijderen van de plaquette waarop de naam van Herzfeld was vermeld. De plaquette werd verwijderd, het beeld mocht blijven staan.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd “Die Kugelspielerin” in het kader van de campagne “Metallspende des Deutschen Volkes” in opslag genomen. Het nationaalsocialistische regime in Duitsland wilde met deze campagne metalen verwerven voor de wapenindustrie, met name koper en zink. Het had niet veel gescheeld of “Die Kugelspielerin” was toen omgesmolten.
Op 18 april 1946 werd “Die Kugelspielerin” teruggeplaatst in de Kö-Gartchen. Op 29 oktober1946 werd het beeld wegens vandalisme en gevaar voor diefstal in opslag genomen. Op 29 april 1947 is het beeld weer teruggeplaatst.
In 1954 en 1961 werd “Die Kugelspielerin” van de sokkel gestoten. Hiertegen zijn beschermende maatregelen genomen.
Op de sokkel van “Die Kugelspielerin” is een nieuwe plaquette geplaatst met de tekst PROF. WALTER SCHOTT | DIE KUGELSPIELERIN | GESCHENK VON GUSTAV HERZFELD 1902.
Het bloemperk waarin “Die Kugelspielerin” staat wordt regelmatig van nieuwe plantjes voorzien.
1898: MARMEREN UITVOERING VAN “DIE KUGELSPIELERIN”
In het park van landgoed Waltersdorf (Waltersdorf 37, Heideblick) staat een gekleed, marmeren exemplaar van “Die Kugelspielerin”. Misschien is dit het exemplaar dat in 1898 was tentoongesteld in het Königlichen Glaspalast in München. Hiernaast is een foto afgebeld van het exemplaar dat in 1898 is tentoongesteld.
Het marmeren beeld dat op landgoed Waltersdorf staat, is in de loop der tijd verweerd geraakt en heeft schade opgelopen. De duim en de vingers van de rechterhand ontbreken, evenals de boccia-kogel.
.
2019: BRONZEN REPLICA IN BERLIJN-KÖPENICK
In 1925 is in het wandelpark Luisenhain aan de Alt-Köpenick bij het raadhuis in Berlijn-Köpenick een bronzen exemplaar van “Die Kugelspielerin” geplaatst, gegoten in 1911 bij Aktiengesellschaft Gladenbeck in Friedrichshagen, de opvolger van H. Gladenbeck & Sohn, die in 1902 het exemplaar van “Die Kugelspielerin” had gegoten dat in Düsseldorf staat.
Vanwege de vele diefstallen van non-ferro metalen werd “Die Kugelspielerin” in 1947 in opslag genomen.
In het begin van de 1950-er jaren is “Die Kugelspielerin” verdwenen. Op de plek waar het beeld had gestaan, is in 1952 een granieten schaal geplaatst ter herinnering aan de dat jaar gehouden Weltfestspiele der Jugend und Studenten.
In februari 2016 werd bekend dat de vereniging Volkspark Luisenhain, Berlin-Köpenick e. V. en het Burgerinitiatief Luisenhain ernaar gingen streven om in park Luisenhain een replica te plaatsen van “Die Kugelspielerin”. In oktober 2018 werden van het exemplaar in Düsseldorf gietmallen gemaakt. De bronzen replica van “Die Kugelspielerin” werd gegoten door Kunstgiesserei Schmäke in Düsseldorf. Op 19 januari 2019 om 14.00 uur werd het beeld onthuld in park Luisenhain. Op de sokkel is een plaquette aangebracht met de tekst “Die Kugelspielerin” (Originalkopie) | 1897/2018 | Bildhauer: Walter Schott (1861-1918).
KLEINE UITVOERINGEN VAN “DIE KUGELSPIELERIN”
“Die Kugelspielerin” was van meet af aan mateloos populair. Er werden ansichtkaarten uitgegeven met foto’s van het beeld. Op vazen werd een afbeelding van “Die Kügelspielerin” aangebracht. Sinds 1910 zijn van “Die Kugelspielerin” talloze kleine uitvoeringen vervaardigd. Bekend en erg gewild zijn de genummerde porseleinen beeldjes, geproduceerd door de Staatliche Porzellan-Manufaktur Meissen GmbH, die van Schott een licentie hiertoe had gekregen. De beeldjes, ca. 36 cm hoog, hebben een gevarieerde kleurstelling: lichtblond of donkerblond haar en verschillende kleuren chitons (diverse tinten groen, rose en – zeldzaam – lichtblauw). Meissen GmbH had van Schott toestemming gekregen de beeldjes te produceren. Hiernaast is een foto afgebeeld van één van de bij Meissen GmbH geproduceerde beeldjes. Dit beeldje, art.nr. 900380-73414-1, heeft een hoogte van ca 36 cm en is handmatig beschilderd en versierd.
Ook bij andere fabrieken zijn kleine uitvoeringen geproduceerd van “Die Kugelspielerin”.
Naast porseleinen beeldjes zijn er bronzen beeldjes, chryselefantijnen beeldjes en beeldjes van gietijzer. De meeste van deze beeldjes zijn gekleed uitgevoerd. Er is ook een serie beeldjes van de naakte uitvoering van “Die Kugelspielerin”.
Bronnen en verdere informatie:
– Berliner Woche, 13 februari 2016 en 23 januari 2019
– Treptow-Köpenick Zeitung, 18 januari 2019
– https://de.wikipedia.org/wiki/Die_Kugelspielerin_(Düsseldorf)
– https://de.wikipedia.org/wiki/Die_Kugelspielerin_(Köpenick)
– https://emuseum.duesseldorf.de/de/objects/138504/die-kugelspielerin
– https://www.artnet.de (veel foto’s van kleine uitvoeringen van “Die Kugelspielerin”)
– https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de: Die Kugelspielerin (Düsseldorf) en Waltersdorf
– https://www.etsy.com (naakte uitvoering van “Die Kugelspielerin”)
– https://www.meissen.com/de/900380-73414-1.html
– https://www.lokalkompass.de
Met dank aan:
– Staatliche Porzellan-Manufaktur Meissen GmbH voor de toestemming een foto te gebruiken van “Die Kugelspielerin” (art.nr. 900380-73414-1)