Beeldhouwer: Dick Aerts
Materiaal: brons
Overtuin Bisdom van Vliet, Hoogstraat, Haastrecht (sinds 18 december 2025)
Onthuld op 8 september 2023 in de Overtuin Bisdom van Vliet, waarna overgebracht naar het Koetshuis naast Museum Paulina Bisdom van Vliet, Hoogstraat 164, Haastrecht
“Paulina en Nora” in de Overtuin Bisdom van Vliet. Rechtsachter: Museum Paulina Bisdom van Vliet
“Paulina en Nora”
“Paulina en Nora”
“PAULINA EN NORA”
“Paulina en Nora” is een uitbeelding van Paulina Bisdom van Vliet, weduwe van Johan Jacob (Johan) le Fèvre de Montigny (Nieuwe-Tonge, 8 september 1840 – Haastrecht, 21 september 1881, van 1877 tot 1881 burgemeester van Haastrecht), wandelend met Nora, haar lievelingshond.
Dick Aerts, die “Paulina en Nora” heeft ontworpen, is geboren en werkzaam in Haastrecht.
PAULINA BISDOM VAN VLIET EN HAASTRECHT (1)
Paulina Maria Bisdom van Vliet (Haastrecht, 30 juni 1840 – 1 juni 1923) was de laatste telg uit een rijke patriciërsfamilie. Haar grootvader en haar vader waren burgemeester van Haastrecht. Na het overlijden van haar vader werd Johan le Fèvre de Montigny, die in 1869 met Paulina Bisdom van Vliet in het huwelijk was getreden, benoemd tot burgemeester van Haastrecht. Het huwelijk van Johan le Fèvre de Montigny en Paulina Bisdom van Vliet bleef kinderloos.
Paulina Bisdom van Vliet heeft veel betekend voor Haastrecht. Na het overlijden van haar echtgenoot werd zij maatschappelijk actief en ging zij zich inzetten voor het welzijn van haar personeel, de behoeftigen in Haastrecht en het maatschappelijk leven in Haastrecht en omgeving. Zij gaf financiële ondersteuning aan de Nederlandse Protestantenbond en nam het initiatief tot het bouwen van een kerk in Haastrecht voor deze bond; richtte een meisjesschool op; steunde de gymnastiekvereniging Olympia, de ijsclub en de muziekvereniging in Haastrecht en stelde geld beschikbaar voor de bouw van Kunst- en Sportgebouw Concordia opdat de inwoners van Haastrecht op een goede wijze hun vrije tijd konden doorbrengen.
(1) https://resources.huygens.knaw.nl; https://bisdomvanvliet.nl; Het Kontakt, 8 september 2023.
8 SEPTEMBER 2023 (“PAULINA’S DAG”): ONTHULLING “PAULINA EN NORA”
Op 8 september 2023 (8 september: geboortedag van Johan le Fèvre de Montigny) werd in Haastrecht onder de naam “Paulina’s dag” het honderdjarig bestaan gevierd van de Stichting Bisdom van Vliet, die na het overlijden van Paulina Bisdom van Vliet was opgericht. Zo’n 2.500 inwoners van Haastrecht hadden gehoor gegeven aan de uitnodiging van de stichting om “Paulina’s dag” mee te vieren. Men brandde van nieuwsgierigheid; tijdens de feestelijkheden zou een enveloppe worden geopend waarop Paulina Bisdom van Vliet had geschreven: “Niet te openen voor dat er honderd jaar na mijn sterfdag zijn verloopen.” Over de inhoud van de enveloppe, waaraan Museum Bisdom van Vliet onder de naam “Het Geheim van Haastrecht” bekendheid had gegeven, deden jarenlang de wildste geruchten de ronde. Volgens sommige geruchten zouden er juwelen in zitten; volgens andere geruchten documenten over een buitenechtelijk kind, volgens weer andere geruchten legaten voor de inwoners van Haastrecht.(1) De enveloppe genoot ook landelijke bekendheid.
Het programma van “Paulina’s dag” had een gevarieerd karakter. Er werden prijzen uitgereikt aan leerlingen die hadden meegedaan aan een kunstproject dat de Stichting Bisdom van Vliet had georganiseerd. In de Overtuin Bisdom van Vliet gaven sportverenigingen demonstraties waar het publiek aan kon meedoen. Een illustrator maakte met kinderen en ouderen een tekening van Paulina Bisdom van Vliet en er was een fototentoonstelling over de Overtuin Bisdom van Vliet.(2)
Voorafgaand aan het bekend maken van de inhoud van “Het Geheim van Haastrecht” werd “Paulina en Nora” onthuld door Pauline Bouvy-Koene, burgemeester van Haastrecht. De onthullingshandeling bestond uit het verwijderen van een zwarte doek waaronder de beeldengroep en de tijdelijke, zeeblauwkleurige sokkel schuilgingen.(3)
De enveloppe bevatte het dagboek dat Paulina Bisdom van Vliet in het eerste jaar na het overlijden van haar echtgenoot had bijgehouden.(4)
(1) De IJsselbode, 12 september 2023.
(2) De IJsselbode, 12 september 2023.
(3) Foto’s Instagram-pagina Dick Aerts.
(4) Het Kontakt, 8 september 2023.
18 DECEMBER 2025: HERPLAATSING
Kort na de onthulling op 8 september 2023 is “Paulina en Nora” in afwachting van een definitieve plek in de Overtuin Bisdom van Vliet overgebracht naar het Koetshuis naast Museum Bisdom van Vliet.(1) In het Koetshuis was de beeldengroep samen met grote prints van enkele pagina’s uit het dagboek van Paulina Bisdom van Vliet tentoongesteld.(2)
Eind 2025 is “Paulina en Nora” teruggeplaatst in de Overtuin Bisdom van Vliet. Onder grote belangstelling is “Paulina en Nora” op 18 december 2025 heronthuld door Elly van der Klauw, voorzitter van Overtuin Bisdom van Vliet, en Wisja Pannekoek, wethouder in de gemeente Krimpenerwaard met in zijn portefeuille onder andere cultuur en cultureel erfgoed. Onder de aanwezigen waren ook Dick Aerts en Friso Hylkema, voorzitter van de Stichting Paulina Bisdom van Vliet. De onthullingshandeling bestond uit het verwijderen van een groene doek die over de beeldengroep was gehangen.(3)
Tussen de onthulling op 8 september 2023 en de definitieve plaatsing/heronthulling op 18 december 2025 verstreken twee jaar en drie maanden. KIJKEN NAAR BEELDEN heeft niet kunnen achterhalen waarom er zoveel tijd nodig was voor het vaststellen van de definitieve plaats. Misschien heeft dit te maken met het feit dat de Overtuin Bisdom van Vliet de status van Rijksmonument heeft, waarbij veranderingen aan regelgeving onderhevig zijn.
(1) De IJsselbode, 12 september 2023.
(2) https://nl.wikipedia.org/wiki/Museum_Paulina_Bisdom_van_Vliet.
(3) RTV Midden-Holland, 19 december 2025.
Overtuin Bisdom van Vliet: openbaar park, lang en smal, aan de Hoogstraat in Haastrecht, tegenover Museum Paulina Bisdom van Vliet, aangelegd in de periode 1745-1749 in opdracht van Theodorus Bisdom van Vliet, betovergrootvader van Paulina Bisdom van Vliet. Bij de vijver werden de beelden Hercules en Neptunus (Ignatius van Logteren) geplaatst.
In 1877, toen het woonhuis werd gebouwd dat na het overlijden van Paulina Bisdom van Vliet de functie van museum kreeg, werd de Overtuin opnieuw ingericht onder toepassing van de Engelse landschapsstijl, met slingerende paden en een folly.
De stoffelijke overschotten van Johan le Fèvre de Montigny en Paulina Bisdom van Vliet zijn begraven in een monumentaal graf in de Overtuin Bisdom van Vliet, waar ook het stoffelijk overschot van de in 1906 gestorven hond Nora is begraven.
Tot 1950 was de Overtuin Bisdom van Vliet particulier bezit; in 1950 werd het een openbaar park. De toestand van het park ging in de loop der jaren achteruit. In 2014 werd de Stichting Overtuin Bisdom van Vliet opgericht en werd een masterplan opgesteld om het park weer het aanzien te geven zoals in de dagen van Paulina Bisdom van Vliet.
Op 30 juli 2001 kreeg de Overtuin Bisdom van Vliet de status van Rijksmonument.
Bronnen en verdere informatie:
– brochure Stichting Overtuin Bisdom van Vliet (Haastrecht, 2021)
– toelichting definitief ontwerp Overtuin Bisdom van Vliet (Monique Wolak, Doorwerth, 2020)