Bijnaam: “Rabbus”
Beeldhouwer: Pieter d’Hont
Materiaal: brons
Ipse de Bruggen, tuin locatie Landgoed Ursula, A.H. Kooistrastraat 130, Nieuwveen
Geschonken/aangekocht in of omstreeks 1988
__________
.
LANDGOED URSULA, NIEUWVEEN
De geschiedenis van Landgoed Ursula in Nieuwveen gaat terug tot 1935, toen leden van de congregatie van de Ursulinen van Bergen (NH) in Nieuwveen in Huis Sassenoord onder de naam Huize Sint Ursula een schoolinternaat openden voor licht zwakzinnige kinderen.(1) De Ursulinen van Bergen kochten het huis in 1934 aan ter uitbreiding van Huize Angela in Den Haag.(2) Gaandeweg de jaren ontstond rondom huis Sassenheim een groot kloostercomplex. De school kreeg de naam Huize Ursula. Het bijbehorend landgoed had een oppervlakte van 32 ha.(3)
In 1993 ontstond uit een fusie met de stichting Cunera de Angelastichting. In 2000 ontstond hieruit De Bruggen. Uit een fusie in 2008 met Ipse ontstond Ipse de Bruggen, die zich toelegt op het werken met verstandelijk en meervoudig gehandicapten.(4)
In augustus 2024 verhuisden de laatste zusters Ursulinen van Bergen naar Heemstede.(5)
In gebouwen op Landgoed Ursula en verspreid over het landgoed staan een aantal aangekochte kunstwerken waaronder beelden, ontworpen door onder andere Pieter d’Hont, Nic Jonk, Theo van der Nahmer, Theresia van der Pant, Iris Le Rütte, Arie Teeuwisse en Han Wezelaar.(6) Het reliëf “De wachtkamer” (Hans Bayens) aan de driesprong A.H. Kooistrastraat/Viergang (de Viergang voert naar de hoofdingang van Landgoed Ursula) is in 2011 gestolen en in 2013 vervangen door het kunstwerk “Schaakstukken” (“Vijf mensen”), ontworpen door Norman Trapman in samenwerking met bewoners van Ipse de Bruggen.(7)
(1) https://www.amantia.nl/historie/, https://www.werkenbijipsedebruggen.nl.
(2) http://www.kastelenbeeldbank.nl.
(3) https://www.hvb-nh.nl.
(4) https://www.werkenbijipsedebruggen.nl.
(5) Haarlems Dagblad, 2 augustus 2024.
(6) Kunstwerken op het Landgoed Ursula (archief Ipse de Bruggen).
(7) Omroep West, 11 september 2013.
DE ONTSTAANSGESCHIEDENIS VAN “PAARD”
Pieter d’Hont heeft “Paard” ontworpen in opdracht van de Stichting Boazbank Beheersfonds, die jaarlijks een aantal culturele, ideële en sociale doelen in de gemeente Vianen steunt. Het beeld is op 9 oktober 1990 onthuld, daags voor de jaarlijkse, in de Voorstraat gehouden paardenmarkt, die dat jaar voor de 719e keer zou worden gehouden.(1)
“Paard”, het beeld van een Zeeuws trekpaard, is het laatste beeld dat Pieter d’Hont heeft vervaardigd. Hij heeft er twee jaar aan gewerkt.
Het exemplaar in Nieuwveen van “Paard” is een gieting van een voorstudie van “Paard”. Van deze voorstudie zijn acht exemplaren gegoten.(2)
(1) https://www.boazbank.nl/projecten.
(2) Pieter d’Hont – leven en werk 1917-1997 (Utrecht, 1999, p.149).
DE AANLEIDING VOOR DE PLAATSING VAN “PAARD” (1)
De voorstudie van “Paard” is één van de beelden die aan Stichting Ursula in Nieuwveen is geschonken dan wel door de stichting is aangekocht. Na de aanschaf/schenking is de voorstudie van “Paard” bij Beertje (Arie Teeuwisse) en Lammetje (Han Wezelaar) in het Bos van Landgoed Ursula geplaatst, dat gelegen was achter Sassenoord.
In Josefien en het Bronzen Lammetje draagt de voorstudie van “Paard” de naam “Rabbus”, de naam van het eerste paard dat op Landgoed Ursula kwam en die samen met een grote witte bok in het weiland van de kinderboerderij liep. Kinderen zaten graag op de rug van de voorstudie van “Paard”.
Vanwege een reeks diefstallen van bronzen beelden zijn de beelden op Landgoed Ursula enige tijd in opslag genomen. Later zijn “Beertje”, Duikvlucht (Theresia van der Pant), “Lammetje” en de voorstudie van “Paard” aan het Jubileumlaantje op Landgoed Ursula geplaatst bij de kinderboerderij. Het Jubileumlaantje, aangelegd in 1995 ter gelegenheid van het 60-jarig bestaan van Landgoed Ursula, bestaat inmiddels niet meer. De beelden staan nu elders op het terrein van Landgoed Ursula.
(1) Josefien en het Bronzen Lammetje (archief Ipse de Bruggen). De voorstudie van “Paard” dateert uit 1988 en kan geen deel hebben uitgemaakt van de beelden die omstreeks 1980 zijn aangekocht of geschonken na de opening van de paviljoens Acacia, Berk, Ceder, Den, Esdoorn en Ficus.
Met dank aan:
– Archief Huize Ursula
Zie ook:
– Pieter d’Hont: “Paard” (Vianen)