Beeldhouwer: Toon Grassens
Materiaal: polyester
Gemaal De Pleyt (Montfoort), Gemaal De Koekoek (Lopik) Gemaal De Keulevaart (Haastrecht)
Ontworpen in 1984
wapen waterschap Lopikerwaard, exemplaar gemaal De Pleyt, Montfoort v/h Willeskop
gemaal De Pleyt, Willeskop 73B, Montfoort v/h Willeskop
gemaal De Koekoek, Lekdijk West 19b, Lopik
gemaal De Keulevaart, Provincialeweg 115, Haastrecht
“WAPEN WATERSCHAP LOPIKERWAARD”
In 1984 heeft Toon Grassens in opdracht van mr. Philippus Lodewijk van der Lee (Scheveningen, 18 juli 1921 – Hei- en Boeicop, 24 augustus 2012), dijkgraaf van het in 1974 opgerichte waterschap Lopikerwaard, een polyester uitvoering ontworpen van het wapen van het waterschap. Het wapen was op 26 juni 1974 bij Koninklijk Besluit toegekend aan het waterschap. Eerder in 1984 had Grassens voor Van der Lee een polyester uitvoering van “Familiewapen van der Lee” ontworpen voor plaatsing boven de dubbele tuindeur van het vroegere tuinhuis van het Huis te Jaarsveld. Van der Lee was eigenaar van het Huis te Jaarsveld. Via Peter Roovers, Grassens leermeester, was hij met Grassens in contact gekomen.
Grassens heeft op 30 juli 1984 een prijsopgave gedaan voor de vervaardiging van het wapen en de bronzen letters DE PLEYT. Op 16 augustus 1984 kreeg hij van waterschap Lopikerwaard de officiële opdracht om tot vervaardiging over te gaan.
DE OORSPRONG VAN HET WAPEN VAN WATERSCHAP LOPIKERWAARD
Het wapen van waterschap Lopikerwaard, dat op 26 juni 1974 bij Koninklijk Besluit toegekend was toegekend aan het waterschap, kan wat betreft het schild worden teruggevoerd op het wapen dat in 1643 was geplaatst boven de ingang van de vroegere Statenkamer aan het Janskerkhof 3 in Utrecht. Hiernaast is een foto ervan afgebeeld. In het eerste en vierde kwartier van dit wapenschild staat een wit kruis op een rood veld; in het tweede en derde kwartier een rode leeuw met blauwe tong en klauwen op een gouden veld. Er is géén hartschild van de stad Utrecht.
Op advies van de Hoge Raad van Adel is boven het schild van het wapen van waterschap Lopikerwaard een helmkroon geplaatst. Deze helmkroon is identiek aan de helmkroon boven het schild van het wapen boven de ingang van de vroegere Statenkamer in Utrecht. De Hoge Raad van Adel had het waterschap Lopikerwaard ook geadviseerd het schild aan weerszijden te laten steunen door schildhouders. Vanwege het feit dat het een wapen van een waterschap was, viel de keuze op zwanen.
DRIE EXEMPLAREN
Van “Wapen waterschap Lopikerwaard” zijn drie polyester exemplaren vervaardigd. Een ervan is bevestigd aan de wand onder het dak van gemaal De Pleyt in Willeskop (tegenwoordig: Montfoort). Een ander exemplaar bevestigd aan de wand van het verspringend lessenaarsdak van gemaal De Koekoek (Lopik), dat op 22 oktober 1986 officieel in gebruik werd genomen. Het derde exemplaar is bevestigd aan de rechter voorgevel van gemaal De Keulevaart (Haastrecht). Voor dit exemplaar heeft Grassens op 26 februari 1989 een prijsopgave gedaan. Op 21 maart 1989 kreeg hij van waterschap Lopikerwaard de officiële opdracht om tot vervaardiging over te gaan met het verzoek het wapen omstreeks 1 januari 1990 gereed te hebben.
“TAURUS” EN “DE WILLESKOPPIGE STIER”
In de editie van 14 februari 1984 van De IJsselbode werd gemeld dat de bouw van het nieuwe gemaal in Willeskop zijn voltooiing naderde. Hiermee werd gemaal De Pleyt bedoeld. In het artikel was niet vermeld wanneer het gemaal in gebruik zou worden genomen.
Op 27 februari 1985 is gemaal De Pleyt officieel geopend. Ter gelegenheid hiervan vroeg Van der Lee Grassens enkele van zijn beelden tentoon te stellen in het gemaal. Eén van deze beelden was het bronzen stierenbeeld “Taurus”, eigendom van Van der Lee, die het van zijn echtgenote cadeau had gekregen voor zijn verjaardag. “Taurus” was later voor Grassens het uitgangspunt voor het ontwerpen van “De Willeskoppige stier”.
Bronnen:
– Archief Toon Grassens: brieven waterschap Lopikerwaard aan Toon Grassens, 16 augustus 1984 en 21 maart 1989
– Mededeling Clarion Wegerif, Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, adviseur Cultuurhistorie
– Van klei tot brons – Toon Grassens (Gemert, 2020, pagina’s 17 en 127). In dit boek is “De Willeskoppige stier” aangeduid met de naam “De Williskopper stier” en de plaatsnaam Willeskop met “Williskop”.
– De IJsselbode, 14 februari 1984
– Reformatorisch Dagblad, 23 oktober 1986
– https://rhcrijnstreek.nl
– https://www.hubert-herald.nl/UTRECHTW.htm#_edn9
Zie ook:
– Toon Grassens: “De Willeskoppige stier” (Montfoort)
– Toon Grassens: “Familiewapen Van der Lee” (Jaarsveld)
– Toon Grassens: “Taurus”
Met dank aan:
– Toon Grassens
DE BEMALING VAN DE LOPIKERWAARD
De gemalen De Keulevaart, De Koekoek en De Pleyt bemalen samen met gemaal De Hoekse Molen (IJsselstein) de Lopikerwaard. Al deze gemalen functioneren volledig automatisch. Ze zijn computergestuurd en staan via een telemetriesysteem in verbinding met het Waterschapskantoor in Houten.
Het gemaal De Hoekse Molen (IJsselstein) is gebouwd in 1987. Dit gemaal is niet gesierd met een exemplaar van “Wapen waterschap Lopikerwaard” maar met het logo van Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden.
Bron:
– https://www.molendatabase.nl