Beeldend kunstenaar: Angeline Maas
Materiaal: vlaaien, vlaaipunten en sokkel: cortenstaal; zitstroken: hout
Hoek Stationsplein/Stationsstraat, Weert
Onthuld op 20 juli 2022
__________
.
“ANTJE VAN DE STATIE”
Op 1 oktober 1989 werd op het Stationsplein in Weert, bij de ingang van de Stationspromenade, “Antje van de Statie” onthuld, ontworpen door Dolf Wong.(1) Antje van de Statie was de bijnaam van Antje Hendrix, die van 1914 tot 1926 op de perrons van het in 1914 in gebruik genomen nieuwe stationsgebouw van Weert vlaaitjes verkocht aan de reizigers. Deze vlaaitjes, al snel “Wieërter vlaaitjes” genoemd, hadden een doorsnee van 13 centimeter; ze konden tijdens de reis worden genuttigd. De Wieërter vlaaitjes en daarmee Antje Hendrix werden in heel Nederland bekend.
“Antje van de Statie” was geplaatst voor hotel-café-restaurant Mertens. Na restauratie werd deze horecaonderneming voortgezet onder de naam Brasserie-Hotel Antje van de Statie”.(2)
(1) Dolf Wong: “Antje van de Statie” (Weert)
(2) Heemkunde Nederweert, bericht van 17 november 2015
HET “VLAAIPUNTEN-KUNSTWERK”
In 2015 werd het vernieuwde Stationsplein in gebruik genomen. Na de ingebruikname kwamen er aanhoudend klachten over de onoverzichtelijkheid en de gevaarlijkheid voor met name fietsers van de ontstane verkeerssituatie. Op 2 mei 2016 werd bericht dat het gemeentebestuur een prijsvraag had uitgeschreven. De inwoners van Weert konden zich uitspreken over vijf ontwerpen. In variant 4 waren op het Stationsplein kunstwerken geplaatst in de vorm van vlaaipunten. “Antje van de Statie” stond in deze variant op de plek waar het standbeeld in 1989 was geplaatst.(1)
Op 7 februari 2018 werd bericht dat de gemeente Weert een verplaatsbare afscheiding tussen het voetgangersgebied en het fietspad aan het Stationsplein wilde realiseren. In het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen vroeg het gemeentebestuur in oktober 2017 vierdejaars leerlingen van het profiel Nature, Food & Design van de Weertse vmbo-school Het Kwadrant schetsen te maken. In november 2017 presenteerden zij acht schetsen. Naar aanleiding van de reacties van gemeentewege maakten zij een maquette, die werd aangepast naar aanleiding van feedback van gemeentewege.(2)
Op 8 juni 2019 werd bericht dat op geleide van de ideeën van de leerlingen van Het Kwadrant zitgelegenheden op het Stationsplein geplaatst gingen worden, die het voor automobilisten onmogelijk zouden maken het Stationsplein als parkeerplaats te gebruiken. Naar aanleiding van de ideeën van de leerlingen werd er in de zitgelegenheden beplanting verwerkt. De leerlingen hadden ook voorgesteld om op het Stationsplein een kunstwerk te plaatsen in de vorm van vlaaipunten. Middels een prijsvraag nodigde de gemeente Weert kunstenaars uit een ontwerp in te dienen.(3)
Sinds 2017 werd erover nagedacht om “Antje van de Statie” beter zichtbaar te laten zijn. Het beeld stond min of meer verscholen tussen de terrassen op het plein.(4) Op 11 november 2021 vroeg het gemeentebestuur van Weert om instemming van de gemeenteraad van Weert met de plaatsing op het Stationsplein van een kunstwerk. Het gemeentebestuur vroeg tevens om instemming met het ontwerp van het kunstwerk en instemming met de verplaatsing van “Antje van de Statie” naar de plek van het nieuwe kunstwerk. Het ontwerp van het nieuwe kunstwerk was de uitwerking van het idee van de leerlingen van Het Kwadrant om een kunstwerk te plaatsen, bestaande uit vlaaipunten. Plaatsing van “Antje van de Statie” bij het nieuwe kunstwerk zou volgens het gemeentebestuur het beeld prominent zichtbaar maken en de identiteit van het Stationsplein versterken. Door de plaatsing van het kunstwerk en “Antje van de Statie” op de hoek van het Stationsplein zouden automobilisten hun auto niet meer op het Stationsplein kunnen parkeren en uit moeten wijken naar reguliere parkeerplekken. Het nieuwe kunstwerk zou verplaatsbaar zijn met het oog op evenementen op het Stationsplein. De totale kosten waren begroot op 30.000 euro. De verwachting was dat vervaardiging drie maanden zou duren en dat het nieuwe kunstwerk en “Antje van de Statie” aan het eind van het eerste kwartaal dan wel het begin van het tweede kwartaal van 2022 zouden kunnen worden geplaatst. De plaatsing zou worden uitgevoerd in samenwerking met de leerlingen van Het Kwadrant. Beppie Wong-Willems, de weduwe van Dolf Wong, die de “persoonlijkheidsrechten” van “Antje van de Statie” behartigde, stemde in met de verplaatsing van “Antje van de Statie” op voorwaarde dat ze betrokken zou blijven bij het ontwerp en dat de nieuwe sokkel zou worden gewijzigd ten opzichte van het ontwerp, waarin het beeld was geplaatst was op een met een doek bedekte serveertafel. Besloten werd om “Antje van de Statie” op een cilindrische sokkel te plaatsen. Op 21 december 2021 stemde de gemeenteraad van Weert in met het voorstel van het gemeentebestuur.(5)
“Antje van de Statie” werd geplaatst op een cilindrische, cortenstalen sokkel bovenop het “vlaaipunten-kunstwerk”, bestaande twee cortenstalen vlaaien en twee cortenstalen vlaaipunten waarin groen was verwerkt en twee cortenstalen vlaaipunten die als zitgelegenheid fungeerden. Het kunstwerk was ontworpen door Angeline Maas, de uitvoering lag in handen van Smolenaers Constructie en Plaatwerk BV, gevestigd in Nederweert.(6) Op de voorzijde van de cortenstalen sokkel werd de plaquette van de bakstenen sokkel aangebracht.
Op 25 april 2022 werd “Antje van de Statie” in opslag genomen. In de middag van 20 juli 2022 werd het kunstwerk onder grote belangstelling onthuld door Martijn van den Heuvel, wethouder economische zaken in Weert, Angeline Maas en een medewerker van Smolenaers Constructie en Plaatwerk BV. De onthulling vond plaats in aanwezigheid van onder andere Beppie Wong-Willems en Arlette van Opstal-Houben, kleindochter van een zus van Antje van de Statie. De onthullingshandeling bestond uit het openen van de schermen die om het kunstwerk waren geplaatst. Diverse aanwezigen hielden toespraken. Een familielid van Antje vertelde over het leven en werk van Antje. Bart Maes (Art-is communicatiebureau, Weert) besteedde aandacht aan de vlaaitjes. Angeline Maas beschreef de totstandkoming van het kunstwerk. Ook werd verteld over de geschiedenis van de spoorlijn Weert-Antwerpen. Wethouder Van den Heuvel gaf aan dat “Antje van de Statie”, symbool voor de gastvrijheid van de inwoners van Weert, nu op een meer centraal gelegen plek op het Stationsplein staat. De aanwezigen werden getrakteerd op Wieërter vlaaitjes.(7)
Aan de voorzijde van de sokkel is de informatieplaquette over “Antje van de Statie” bevestigd, afkomstig van de bakstenen sokkel waarop het beeld in 1989 was geplaatst. De tekst op de plaquette luidt als volgt:
ANTJE VAN DE STATIE
75 JAAR BAKKERSBOND
ST. LUCIA
1989
beeldhouwer
Dolf Wong
Het kunstwerk dat Angeline Maas heeft ontworpen, heeft geen naam. KIJKEN NAAR BEELDEN houdt als naam “Vlaaipunten-kunstwerk” aan.
(1) Zakenblad, 2 mei 2016
(2) Weertdegekste, 7 februari 2018
(3) De Limburger, 8 juni 2019
(4) Vergadering gemeenteraad Weert, 21 december 2021, De Limburger, 21 juli 2022
(5) Vergadering gemeenteraad Weert, 21 december 2021. Op de Facebookpagina gemeente Weert, bericht van 20 juli 2022, is een ontwerpschets afgebeeld waarop te zien is dat “Antje van de Statie” op een met een doek bedekte serveertafel staat.
(6) Facebookpagina gemeente Weert, bericht van 20 juli 2022
(7) Weertdegekste, 20 juli 2022 (hierin ook een fotoreportage van de onthulling); Martijn van den Heuvel (LinkedIn, 20 juli 2022)