Tussen Droom en Werkelijkheid | KIJKEN NAAR BEELDEN

Beeldhouwer: Else Ringnalda
Materiaal: brons
Expositie “TUSSEN DROOM EN WERKELIJKHEID – Else Ringnalda 40 jaar beeldhouwer”
Oude Stadhuis, Stadhuisbrug 1, Utrecht, 4 – 24 december 2024

“Tussen Droom en Werkelijkheid”, tentoongesteld tijdens de expositie “TUSSEN DROOM EN WERKELIJKHEID – Else Ringnalda 40 jaar beeldhouwer”, is een van de “Homo ludens”-beelden die Else Ringnalda in de loop der jaren heeft ontworpen. Andere uitvoeringen van “Tussen Droom en Werkelijkheid” zijn geplaatst op een daartoe ontworpen waterlelieblad waarop Else Ringnalda met pigment en steengruis nerven heeft getekend.⁽¹⁾
“Tussen Droom en Werkelijkheid” toont een in gedachten verzonken, zittende vrouw, in een houding die als niet kuis of niet vrouwelijk kan worden beoordeeld. De vrouw stoort zich niet aan wat anderen over haar denken.⁽²⁾
Van “Tussen Droom en Werkelijkheid” was in het stadhuis in Utrecht ook een bronzen uitvoering tentoongesteld met een uitgewerkt gelaat, dat wil zeggen een gelaat met ogen, oren, neus en mond.⁽³⁾ Veruit de meeste “Homo ludens”-beelden hebben geen gelaatstrekken. Hiermee wil Else Ringnalda het de toeschouwer mogelijk maken met een vrije blik naar de beelden te kijken, zonder door gelaatsuitdrukking te worden beïnvloed.

“HOMO LUDENS”-BEELDEN
De ontstaansgeschiedenis van de “Homo ludens”-beelden gaat terug tot de tijd waarin Else Ringnalda in een krantenartikel las dat een man blijvend hersenletsel had opgelopen toen hij door een groep jongeren in elkaar was geslagen. De jongeren hadden de man voor hun plezier afgetuigd, ze waren niet op roof uit. Dit deed bij haar de vraag rijzen in wat voor samenleving wij leven, gevolgd door de vraag hoe een ideale samenleving eruit zou kunnen zien.⁽⁴⁾
De ideale samenleving zoals Else Ringnalda zich die voorstelt, wordt gevormd door de “Homo ludens” (vert.: de spelende mens), mensen die respectvol omgaan met elkaar en met de natuur. Het zijn zelfbewuste mensen, die van jongs af aan hun passie en talenten ontdekken en zich inspannen hun doelen te bereiken. Ze zijn ervan doordrongen dat ze gelijkwaardig aan elkaar zijn, ongeacht verschillen in afkomst, religie of sekse, en weten dat hun onderlinge verschillen bijdragen aan het verder ontwikkelen van de cultuur en de samenleving.⁽⁵⁾
De “Homo ludens”-beelden tonen mensen in hun natuurlijke staat. Zij kunnen zijn wie zij willen zijn. Hun werk ervaren zij als spel. De kracht en kwetsbaarheid die de “Homo ludens”-beelden tonen, zijn geen mannelijke of vrouwelijke eigenschappen maar menselijke eigenschappen.⁽⁶⁾
Op exposities zijn de “Homo ludens”-beelden op uiteenlopende wijzen te zien: op sokkels, in het gras, op een grondplaat, op schommels of op waterleliebladeren in het gras, een vijver of een waterpartij.
De in brons uitgevoerde “Homo ludens”-beelden zijn driedimensionaal. Tijdens de solo-expositie “Brons in de natuur” die van 8 mei t/m 10 juli 2016 in het Von Gimborn Arboretum in Doorn werd gehouden en waar toen Ode aan de boom werd onthuld, waren ook tweedimensionale uitvoeringen van “Homo ludens”-beelden tentoongesteld: de “Yoga-class”-beelden, uitgevoerd in cortenstaal.⁽⁷⁾

“THEATER OP WATER”

Beelden van Else Ringnalda die op waterleliebladeren zijn geplaatst, zijn tijdens tentoonstellingen in vijvers of waterpartijen geplaatst. De waterleliebladeren zijn verankerd in de vijverbodem. De wind en de stroming van het water zorgen ervoor dat de beelden om hun as kunnen draaien en in verschillende richtingen kunnen drijven, waardoor ze de indruk wekken een toneelspel op te voeren waarbij er verschillende scenes ontstaan. Else Ringnalda noemt dit: “Theater op water”; de “Homo-ludens”-beelden zijn de acteurs in de ideale samenleving die zij zich voorstelt en spelen hun spel op het water.⁽⁸⁾

Noten
⁽¹⁾ Op https://www.galerie-heidefeld.de is over de waterleliebladeren vermeld dat ze van polyester zijn gemaakt.
⁽²⁾https://www.kasteeltuinen.nl/nl/kunstwerken-2023/
⁽³⁾Zie: Else Ringnalda: “Tussen Droom en werkelijkheid” (met gelaatstrekken, op sokkel) (Stadhuis, Utrecht)
⁽⁴⁾ Else Ringnalda – Beelden en Bronnen | Sculptures and Sources (Vianen, 2009, p.54).
⁽⁵⁾ Else Ringnalda – Beelden en Bronnen | Sculptures and Sources (Vianen, 2009, p.56). Het begrip “Homo ludens” is geïntroduceerd door Johan Huizinga (antropoloog, cultuurfilosoof en historicus, Groningen, 7 december 1872 – De Steeg, 1 februari 1945) in zijn boek Homo ludens – proeve eener bepaling van het spel-element der cultuur (Amsterdam, 1938). Huizinga stelt dat de mens door de eeuwen heen ten diepste een spelende mens (Homo ludens) is geweest; aan de basis van (de ontwikkeling) van cultuur ligt spel in de breedste zin van het woord ten grondslag. In de periode 1956/1974 ontwierp Constant (Constant Anton Nieuwenhuys, auteur, beeldend kunstenaar en muzikant (Amsterdam, 21 juli 1920 – Utrecht, 1 augustus 2005), geïnspireerd door Homo Ludens, New Babylon: een reeks maquettes waarin de Homo ludens in alle vrijheid zou kunnen leven.
⁽⁶⁾ Else Ringnalda – Beelden en Bronnen | Sculptures and Sources (Vianen, 2009, p.56); mededelingen van Else Ringnalda.
⁽⁷⁾ https://www.bomenmuseum.nl/uw-bezoek/fotoalbums/opening-beeldententoonstelling-else-ringnalda/
⁽⁸⁾ Else Ringnalda – Beelden en Bronnen | Sculptures and Sources (Vianen, 2009, p.65).

Zie ook:
– Else Ringnalda: “Tussen Droom en Werkelijkheid” (met gelaatstrekken, in het gras) (Oostvoorne, 2023)
– Else Ringnalda: “Tussen Droom en werkelijkheid” (met gelaatstrekken, op sokkel) (Utrecht, 2024)
– Else Ringnalda: “Tussen Droom en Werkelijkheid” (zonder gelaatstrekken, op sokkel) (Mariënheem, 2023)
– Else Ringnalda: “Tussen Droom en Werkelijkheid” (zonder gelaatstrekken, op waterlelieblad) (Arcen, 2023)

→ “TUSSEN DROOM EN WERKELIJKHEID – Else Ringnalda 40 jaar beeldhouwer”
→ ELSE RINGNALDA
→ https://www.elseringnalda.nl