Beeldhouwer: Gerrit van der Veen
Materiaal: brons
Portretgalerij “Beelden van de Raad”, Raad van State, Parkstraat, Den Haag
Onthuld op 17 november 2015
__________
__________
.
HET PORTRET “KONINGIN JULIANA”
Gerrit van der Veen heeft “Koningin Juliana” ontworpen ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan in 1934 van De Kunst – Een Algemeen Geïllustreerd en Artistiek Weekblad – Tooneel, Muziek, Beeldende Kunsten, Letteren, Bouwkunst, Kunstnijverheid, Tentoonstellingen, Kinematografie enz. (Amsterdam). Juliana, in die tijd prinses, heeft enkele malen voor Van der Veen geposeerd. Het portret had een oplage van zes exemplaren. Op 28 september 1935 overhandigden Van der Veen en Nardus Henri (Nathan) Wolf, hoofdredacteur van De Kunst, het eerste exemplaar aan koningin Wilhelmina.
Met toestemming van de weduwe van Van der Veen werd in 1983 een extra exemplaar gegoten ten behoeve van de Raad van State. Dit exemplaar werd geplaatst in een nis in de Anna Paulowna-kapel in de Raad van State. In 2015 ging het portret deel uitmaken van Nog voor de opening van het gebouw aan de Kneuterdijk in 1983 werd met instemming van de weduwe van de beeldhouwer een extra exemplaar van het borstbeeld in brons gegoten. Het kreeg een plaats in een van de beide nissen in de Anna Paulowna-kapel. Daar bleef het totdat het werd bestemd voor de vorstelijke portret aan de Parkstraat.
In de sokkel is de handtekening van koningin Juliana gegraveerd.
Bronnen:
– https://www.raadvanstate.nl/beeldenvanderaad/portretten/koningin-juliana/
– De Standaard, 28 september 1935
DE PORTRETGALERIJ “BEELDEN VAN DE RAAD”
De portretgalerij “Beelden van de Raad” is een initiatief van de Raad van State en de Prins Willem de Eerste Herinneringsstichting.
Het doel van de portretgalerij is de continuïteit van het constitutionele koningschap zichtbaar te maken en de continuïteit van de band van het vorstenhuis met de Raad van State. In die zin is de portretgalerij een monument.
De galerij omvat beeltenissen van prins Willem van Oranje, lid van de Raad van State, en koning Willem I, koning Willem II, koning Willem III, koningin Wilhelmina, koningin Juliana, koningin Beatrix en koning Willem-Alexander, allen voorzitter van de Raad van State. De beeltenissen van koningin Wilhelmina, koningin Juliana en koningin Beatrix zijn in eerdere jaren ontworpen. De beeltenissen van prins Willem van Oranje en koning Willem-Alexander zijn nieuw ontworpen reliëfs van de hand van Eric Claus, die ook heeft meegewerkt aan de vervaardiging voor de portretgalerij van bronzen beeltenissen van koning Willem I, koning Willem II en koning Willem III, oorspronkelijk vervaardigd in gips of marmer.
Het concept van de opstelling van de beeltenissen is bedacht door cepezed (architectenbureau, Delft), die het nader heeft uitgewerkt in samenwerking met Eric Claus, Mathijs Sommeijer (lichtadviseur, werkzaam bij Deerns, Den Haag) en Tessa van der Waals (grafisch vormgever). De uitvoering werd begeleid door cepezed.
Op 17 november 2015, exact 460 jaar na de toetreding van prins Willem van Oranje tot de Raad van State, is de portretgalerij “Beelden van de Raad” onthuld door koning Willem-Alexander door het plaatsen van zijn digitale handtekening.
Boven de beeltenissen staat een geparafraseerde, uit het Latijn vertaalde zin uit de Oudejaarsrede, de eerste grote rede van prins Willem van Oranje in de Raad van State, uitgesproken op 31 december 1564, waarin hij een pleidooi hield voor vrijheid van geweten en vrijheid van godsdienst: “Toch kan Oranje het niet goedkeuren dat vorsten willen regeren over de zielen van hun mensen en hun vrijheid van geloof en godsdienst willen ontnemen.”.
In de sokkels van de beeltenissen van Willem van Oranje, de vorsten en de vorstinnen is hun handtekening gegraveerd.
Onder de sokkel van iedere beeltenis is de naam van de uitgebeelde persoon vermeld, zijn/haar geboortejaar en indien van toepassing het jaar van overlijden en verder het jaar van ontwerp van de beeltenis, het gebruikte materiaal en de naam van de beeldhouwer.(1)
De portretgalerij “Beelden van de Raad” is ondergebracht in de etalageruimte van de Raad van State aan de Parkstraat. In het meest linker raam van de etalage is een informatiepaneel geplaatst. Door de in de etalage aangebrachte verlichting zijn de beeltenissen ook in de avond en de nacht te zien.
Ter gelegenheid van de onthulling van de portretgalerij “Beelden van de Raad” heeft Eric Claus een penning ontworpen met de portretten van Willem van Oranje en Willem-Alexander.
(1) Ten tijde van het totstandkomen van de portretgalerij “Beelden van de Raad” was het niet bekend dat het gipsen borstbeeld van Willem III dat deel uitmaakt van de collectie van Museum Rotterdam, was ontworpen door Johan Theodore Stracké in 1854 in Rotterdam. In alle publicaties over de portretgalerij en op de sokkel van het borstbeeld van Willem III was vermeld: beeldhouwer onbekend. Bij het uitwerken in juni 2023 van de fotoreportage op KIJKEN NAAR BEELDEN over het borstbeeld van Willem III bleek dat Museum Rotterdam het borstbeeld inmiddels had toegeschreven aan Stracké en gedateerd had op 1854. KIJKEN NAAR BEELDEN heeft bij Museum Rotterdam en de gemeente Rotterdam een en ander nagetrokken en haar bevindingen voorgelegd aan de Raad van State. Naar aanleiding hiervan heeft de Raad van State de bevindingen van Museum Rotterdam overgenomen.
Bronnen:
– Beelden van de Raad – De portretgalerij (R. Ekkart, Den Haag, 2015)
– Komedie en illusie – Eric Claus 80 beeldhouwer (De Schiphorst, 2016)
– De Beeldenaar, jaargang 2016, nr. 2
– https://www.cepezed.nl/nl/project/portretgalerij-raad-van-state/49789/
– https://www.raadvanstate.nl/beeldenvanderaad/
→ Portretgalerij “Beelden van de Raad” (Den Haag)
Juliana Louise Emma Marie Wilhelmina, prinses der Nederlanden, prinses van Oranje-Nassau, hertogin van Mecklenburg en prinses van Lippe-Biesterfeld (paleis Noordeinde, Den Haag, 30 april 1909 – paleis Soestdijk, Soestdijk, 20 maart 2004), was van 4 september 1948 tot 30 april 1980 koningin der Nederlanden.