Beeldhouwer: Helen Ferdinand
Materiaal: brons
Hobbemaplein, Den Haag
Onthuld op 25 juni 2004 samen met Monument Gandhi (Karel Gomes)
voorzijde Nationaal Hindustaans Immigratiemonument
achterzijde Nationaal Hindustaans Immigratiemonument
1873: HINDOSTAANSE IMMIGRATIE IN SURINAME (1)
Op 1 juli 1863 werd in Suriname en op de Caribische eilanden de slavernij wettelijk afgeschaft. De tot slaaf gemaakten moesten nog tien jaar blijven werken op de plantages alvorens zij hun vrijheid verkregen. Om het tekort aan werkkrachten tegen te gaan, werden in het vroegere Brits-Indië mensen geronseld. Hen werd een leven in “het beloofde land Shri Rahma” in het vooruitzicht gesteld.
Het contract tussen Nederland en het Verenigd Koninkrijk voor het werven van Brits-Indische werkkrachten liep van 1873 tot 1916. Op 5 juni 1873 vertrok het schip Lalla Rookh vanuit Brits-Indië naar Suriname, het eerste schip met werkkrachten. Zij werden tewerk gesteld als contractarbeiders. Tussen 1873 en 1916 emigreerden meer dan 34.000 mensen vanuit Brits-Indië naar Suriname.
De Hindostaanse gemeenschap in Nederland houdt 5 juni aan als datum waarop de Hindostaanse immigratie in Suriname is begonnen.
(1) Hindostaans: afgeleid van Hindostan (Hindustan) = India. Hindostanen zijn de nazaten van de Brits-Indische contractarbeiders in Suriname, een etnische groep, bestaande uit christenen, hindoes en moslims.
1975: ONAFHANKELIJKHEID SURINAME
Op 25 november 1975 werd Suriname onafhankelijk. De inwoners van Suriname, die tot dan toen de Nederlandse nationaliteit hadden, moesten kiezen of zij de Surinaamse nationaliteit zouden aannemen of de Nederlandse nationaliteit wilden behouden. Tot aan 1980 hadden zij het recht om de Nederlandse nationaliteit te behouden en naar Nederland te emigreren. Van dit recht hebben ongeveer 150.000 inwoners gebruik gemaakt. Velen van hen vestigden zich in Den Haag.
À-PRAVASI DIVAS: HERDENKING HINDOSTAANSE IMMIGRATIE IN SURINAME
De Hindostanen die vanuit Suriname naar Nederland waren geëmigreerd, herdachten ook in Nederland jaarlijks op 5 juni het begin van de Hindostaanse immigratie in Suriname. Deze herdenking draagt de naam À-Pravasi Divas.
Op 5 juni 1993, bij de 120e À-Pravasi Divas, werd op het Hobbemaplein in Den Haag door de organiserende stichtingen een lindeboom geplant. Bij de lindeboom werd een “Immigratietegel” gelegd met de tekst:
TER HERDENKING 120 JAAR
HINDOSTAANSE IMMIGRATIE
1873 – 5 JUNI 1993
STICHTINGEN:
– LALLA ROOKH NEDERLAND
– FEDERATIE EEKTA
– SURINAAMS REGIONAAL STEUNPUNT
“NATIONAAL HINDUSTAANS IMMIGRATIEMONUMENT” EN “MONUMENT GANDHI”: ÉÉN GEHEEL
Het “Nationaal Hindustaans Immigratiemonument” en Monument Gandhi (Karel Gomes) vormen één geheel. Zij zijn een geschenk van het Sarnámi Instituut (sarnámi: hindostaanse spreektaal) aan de gemeente Den Haag. De initiatiefnemer was Rabin Satnarainsing Baldewsingh (Paramaribo, 26 juni 1962), bestuurder, politicus, schrijver, dichter en filmmaker. Het plan dit monument te schenken, ontstond in 2003, tijdens de 130e À-Pravasi Divas-herdenking.
De reden voor het oprichten van een monument voor Gandhi lag in het feit dat Gandhi voor veel Hindostanen in Nederland een bron van inspiratie is; zijn opvattingen en waarden stellen hen in staat om met behoud van hun identiteit te aarden in Nederland. In Suriname is is Gandhi beroemd vanwege zijn pleidooien voor het afschaffen van de contractarbeid.
2004: ONTHULLING
Op 25 juni 2004 zijn het “Nationaal Hindustaans Immigratiemonument” en “Monument Gandhi” onthuld door Maria Cornelia Frederika (Rita) Verdonk, minister van Vreemdelingenzaken en Integratie, en Willem Joost (Wim) Deetman, burgemeester van Den Haag.
HET “NATIONAAL HINDUSTAANS IMMIGRATIEMONUMENT”
Op de voorzijde en de achterzijde van de panelen van het “Nationaal Hindustaans Immigratiemonument” zijn reliëfs aangebracht.
De reliëfs op het linker paneel hebben betrekking op de “eerste migratie” van Hindostanen (1873-1916). De voorzijde van het linker paneel toont een gezin, bepakt en bezakt. De achterzijde van dit paneel toont een knapzak en een zeilschip, de Lalla Rookh. Tussen de knapzak en het zeilschip is in hindostaans en latijns schrift de zin parwási ke yád men. Op de achterzijde van het rechter paneel staat de nederlandse vertaling: Ik herdenk jou Reiziger | wie jij was | die ik ben.
De reliëfs op het rechter paneel hebben betrekking op de “tweede migratie” in de tweede helft van de 1970-er jaren van Hindostanen vanuit Suriname naar Nederland. Op de voorzijde is een gezin uitgebeeld dat een sleutel draagt. Op de achterzijde zijn een passagiersvliegtuig en koffers uitgebeeld.
Op de voorzijde van het voetstuk staat de zin Jahán base wahán sundar desu (vert: “Daar waar het goed gaat, is mijn vaderland”). Deze zin, afkomstig uit de Ramayana, staat ook op het “Baba en Mai immigratiemonument” in Paramaribo, in 1994 ontworpen door Krishnapersad Koedoe (19 november 1940 – 20 februari 2017). Rechtsonder aan de voorzijde van het voetstuk zijn de namen vermeld van het monument en het Sarnámi Instituut Nederland en de onthullingsdatum.
Bronnen en verdere informatie:
– https://werkgroepcaraibischeletteren.nl: Moti Mahé, Tekst derde Jit Narain Lezing en Waarom Hindostaan en niet Hindoestaan?
– https://www.amsterdam.nl/stadsarchief
– https://www.hindorama.com: Hindorama, mei-juni 2003 en column Kanta Adhin
– https://www.kis.nl
– https://www.rijksoverheid.nl
– https://www.shrisswf.org
Zie ook:
– Karel Gomes: “Monument Gandhi” (Den Haag)