Oorspronkelijke Duitse benaming: “Wilhelm I. Frederik, König der Niederlande”
Beeldhouwer: Christian Daniel Rauch
Materiaal: brons (Bronsgieterij Sijen, Beek)
Afgietsel van het marmeren exemplaar dat deel uitmaakt van de collectie van het Museum der Schone Kunsten in Brussel
Portretgalerij “Beelden van de Raad”, Raad van State, Parkstraat, Den Haag
Onthuld op 17 november 2015
__________
.
HET BRONZEN PORTRET “KONING WILLEM I”
In 1842 heeft Christian Daniel Rauch heeft het borstbeeld “Koning Willem I” ontworpen. Na zijn aftreden in 1840, het gevolg van zijn weigering af te zien van het huwelijk met de katholieke Henriette Adrienne Louise Flore des H.R. Rijksgravin d’Oultremont de Wégimont (Maastricht, 28 februari 1792 – Laurensberg, 26 oktober 1864), bleef Willem I woonachtig in Berlijn. Rauch had daar zijn atelier.
Op 11 oktober 1842 begon Rauch met het ontwerpen in gips van het borstbeeld van Willem I. Het gipsmodel was op 16 november 1842 voltooid. Willem I had in die periode acht maal voor Rauch geposeerd. Het gipsmodel toonde Willem I, gehuld in een hermelijnmantel, de medaille van de Koninklijke Orde van de Unie dragend. Over de volle lengte van de voorzijde van de rechte onderste rand van het model was de tekst WILLEM FREDR KON D NEDERLAND gegraveerd.
Van het gipsmodel van “Koning Willem I” zijn volgens het werkboek van Rauch drie marmeren exemplaren vervaardigd. Het marmeren exemplaar dat in 1911 door de Société des amis des musées royaux de l’Etat (Koninklijk Museum der Schone Kunsten) werd aangekocht en vervolgens aan het museum werd geschonken, is hetzij het exemplaar dat in november 1844 is geleverd aan Henriette d’Oultremont, hetzij het exemplaar dat in april 1845 is geleverd aan prins Frederik (Willem Frederik Karel (Frits), prins der Nederlanden, prins van Oranje-Nassau, Berlijn, 28 februari 1797 – Wassenaar, 8 september 1881), de tweede zoon van Willem I. Over de volle lengte van de voorzijde van de rechte onderste rand van het model was de tekst WILLEM FRED: KON:D:NEDERLAND gegraveerd. Op de achterzijde was gegraveerd: C. RAUCH. AD. VIV. FEC. 1842.(1)
Ten behoeve van “Beelden van de Raad” is bij Bronsgieterij Sijen (Beek) een rubberen mal gemaakt van het marmeren exemplaar in Brussel van “Koning Willem I”. Deze mal is aangesneden door Eric Claus waardoor een portret ontstond dat dezelfde proporties had als de andere portretten in de galerij. Door de aansnijding ontbreekt bij het portret het deel van de hermelijnmantel waarop de medaille van de Koninklijke Orde van de Unie was gespeld en daarmee de onderschriften WILLEM FRED: KON:D:NEDERLAND. en C. RAUCH. AD. VIV. FEC. 1842.
De bronsgieting vond plaats bij Bronsgieterij Sijen.
In de sokkel is de handtekening van koning Willem I gegraveerd.
(1) Beelden van de Raad – De portretgalerij (Rudi Ekkart, Den Haag, 2015, p.48, naar Christian Daniel Rauch – Oeuvre-Katalog (Jutta von Simson, Berlijn, 1996, p.395). In een bespreking van Koning Willem I 1772-1843 (Jeroen Koch, Amsterdam, 2013) is een foto afgebeeld van een marmeren borstbeeld van Willem I op een vierkant voetstuk. Dit borstbeeld, dat identiek is aan de exemplaren die in Christian Daniel Rauch – Oeuvre-Katalog zijn besproken, maakt deel uit van de kunstcollectie van de Eerste Kamer.
Zie: https://corvinus.nl/2015/12/28/boekreview-koning-willem-i-1772-1843/).
Bronnen:
– Christian Daniel Rauch – Oeuvre-Katalog (Jutta von Simson, Berlijn, 1996, p.394-395)
– https://www.raadvanstate.nl/beeldenvanderaad/portretten/koning-willem-i/
– Koninklijke Musea voor Schone Kunsten in België (inventarisnummer: 3955)
DE PORTRETGALERIJ “BEELDEN VAN DE RAAD”
De portretgalerij “Beelden van de Raad” is een initiatief van de Raad van State en de Prins Willem de Eerste Herinneringsstichting.
Het doel van de portretgalerij is de continuïteit van het constitutionele koningschap zichtbaar te maken en de continuïteit van de band van het vorstenhuis met de Raad van State. In die zin is de portretgalerij een monument.
De galerij omvat beeltenissen van prins Willem van Oranje, lid van de Raad van State, en koning Willem I, koning Willem II, koning Willem III, koningin Wilhelmina, koningin Juliana, koningin Beatrix en koning Willem-Alexander, allen voorzitter van de Raad van State. De beeltenissen van koningin Wilhelmina, koningin Juliana en koningin Beatrix zijn in eerdere jaren ontworpen. De beeltenissen van prins Willem van Oranje en koning Willem-Alexander zijn nieuw ontworpen reliëfs van de hand van Eric Claus, die ook heeft meegewerkt aan de vervaardiging voor de portretgalerij van bronzen beeltenissen van koning Willem I, koning Willem II en koning Willem III, oorspronkelijk vervaardigd in gips of marmer.
Het concept van de opstelling van de beeltenissen is bedacht door cepezed (architectenbureau, Delft), die het nader heeft uitgewerkt in samenwerking met Eric Claus, Mathijs Sommeijer (lichtadviseur, werkzaam bij Deerns, Den Haag) en Tessa van der Waals (grafisch vormgever). De uitvoering werd begeleid door cepezed.
Op 17 november 2015, exact 460 jaar na de toetreding van prins Willem van Oranje tot de Raad van State, is de portretgalerij “Beelden van de Raad” onthuld door koning Willem-Alexander door het plaatsen van zijn digitale handtekening.
Boven de beeltenissen staat een geparafraseerde, uit het Latijn vertaalde zin uit de Oudejaarsrede, de eerste grote rede van prins Willem van Oranje in de Raad van State, uitgesproken op 31 december 1564, waarin hij een pleidooi hield voor vrijheid van geweten en vrijheid van godsdienst: “Toch kan Oranje het niet goedkeuren dat vorsten willen regeren over de zielen van hun mensen en hun vrijheid van geloof en godsdienst willen ontnemen.”.
In de sokkels van de beeltenissen van Willem van Oranje, de vorsten en de vorstinnen is hun handtekening gegraveerd.
Onder de sokkel van iedere beeltenis is de naam van de uitgebeelde persoon vermeld, zijn/haar geboortejaar en indien van toepassing het jaar van overlijden en verder het jaar van ontwerp van de beeltenis, het gebruikte materiaal en de naam van de beeldhouwer.(1)
De portretgalerij “Beelden van de Raad” is ondergebracht in de etalageruimte van de Raad van State aan de Parkstraat. In het meest linker raam van de etalage is een informatiepaneel geplaatst. Door de in de etalage aangebrachte verlichting zijn de beeltenissen ook in de avond en de nacht te zien.
Ter gelegenheid van de onthulling van de portretgalerij “Beelden van de Raad” heeft Eric Claus een penning ontworpen met de portretten van Willem van Oranje en Willem-Alexander.
(1) TTen tijde van het totstandkomen van de portretgalerij “Beelden van de Raad” was het niet bekend dat het gipsen borstbeeld van Willem III dat deel uitmaakt van de collectie van Museum Rotterdam, was ontworpen door Johan Theodore Stracké in 1854 in Rotterdam. In alle publicaties over de portretgalerij en op de sokkel van het borstbeeld van Willem III was vermeld: beeldhouwer onbekend. Bij het uitwerken in juni 2023 van de fotoreportage op KIJKEN NAAR BEELDEN over het borstbeeld van Willem III bleek dat Museum Rotterdam het borstbeeld inmiddels had toegeschreven aan Stracké en gedateerd had op 1854. KIJKEN NAAR BEELDEN heeft bij Museum Rotterdam en de gemeente Rotterdam een en ander nagetrokken en haar bevindingen voorgelegd aan de Raad van State. Naar aanleiding hiervan heeft de Raad van State de bevindingen van Museum Rotterdam overgenomen.
Bronnen:
– Beelden van de Raad – De portretgalerij (R. Ekkart, Den Haag, 2015)
– Komedie en illusie – Eric Claus 80 beeldhouwer (De Schiphorst, 2016)
– De Beeldenaar, jaargang 2016, nr. 2
– https://www.cepezed.nl/nl/project/portretgalerij-raad-van-state/49789/
– https://www.raadvanstate.nl/beeldenvanderaad/
→ Portretgalerij “Beelden van de Raad” (Den Haag)
Willem I: Willem Frederik Prins van Oranje-Nassau (Den Haag, 24 augustus1772 – Berlijn, 12 december 1843). Na de nederlaag van Napoleon I in 1813 in de Slag bij Leipzig is Willem I ingehuldigd als soeverein vorst der Verenigde Nederlanden. Op 16 maart 1815 riep hij zichzelf uit tot koning van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden en tot hertog van Luxemburg. Op 21 september 1815 is hij in Brussel ingehuldigd als koning. Het koningschap van Willem I duurde tot 7 oktober 1840.
Bron:
– https://nl.wikipedia.org/wiki/Willem_I_der_Nederlanden