Visual artist: Kathrin Schlegel
Materialen: spreek-/gedachtenwolk: gepolijst roestvast staal; sokkel: steen
De sokkel is de sokkel van Desiderius Erasmus (Hendrick de Keyser, Rotterdam) die van 1677 tot 1963 in gebruik was
Collegelaan (Erasmus Universiteit), Rotterdam
Onthuld op 3 september 2018
links: de spreek-/gedachtenwolk; rechts: vitrine met de sokkel van “Desiderius Erasmus“
de sokkel van “Desiderius Erasmus”
de bovenzijde van de oude sokkel met de contouren van “Desiderius Erasmus”
“Der Stein der Weisen” is een tweedelige ruimtelijke installatie, bestaande uit een uit roestvast staal ontworpen spreek-/gedachtenwolk en de sokkel van “Desiderius Erasmus” (Hendrick de Keyser, Rotterdam), die van 1677 tot 1964 in gebruik was.
Van 1945 tot 1963 stond “Desiderius Erasmus” aan de hoek van de Coolsingel/Blaak in Rotterdam. Door de aanleg van een metrolijn moest het beeld worden verplaatst. Op 5 november 1964 werd “Desiderius Erasmus” op het Grotekerkplein geplaatst op een nieuwe sokkel, die een replica was van de sokkel waarop het beeld in 1677 was geplaatst. De oude sokkel werd in opslag genomen en werd op 23 februari 1965 in een feestelijke optocht overgebracht naar het schoolplein van het Erasmiaans Gymnasium in Rotterdam, waar het later in opslag werd genomen en in de vergetelheid raakte.
In 1970 werden in het water voor de aula van de Erasmus Universiteit Rotterdam tien betonnen keien van verschillend formaat geplaatst, ontworpen door Hans Petri. Dit kunstwerk werd bekend onder de naam “De eieren” en was bij velen geliefd.
In de loop der jaren raakten de keien onderhevig aan betonrot en wel zo onherstelbaar dat in 2010 moest worden besloten het kunstwerk te slopen. In 2011 was de sloop een feit maar niet zonder een publicatie, een tentoonstelling en een dansuitvoering.
Het college van bestuur van de EUR wilde een nieuw iconisch kunstwerk. Drie beeldend kunstenaars kregen de opdracht een schetsontwerp te maken, waarbij de oude sokkel van “Desiderius Erasmus” deel uit zou maken van het ontwerp, zodat historisch erfgoed en eigentijdse kunst samen zouden komen. Het winnend ontwerp was dat van Kathrin Schlegel, die de sokkel integraal in haar ontwerp had verwerkt. Haar idee was om de oude sokkel als een reliek uit het verleden te combineren met een nieuw kunstwerk. Op de bovenzijde van de sokkel zijn de contouren zichtbaar van de onderzijde van “Desiderius Erasmus”. In de ogen van Kathrin Schlegel nodigt de sokkel de toeschouwer uit in de voetsporen van Erasmus te treden, zijn gedachtengoed te overpeinzen en zijn nalatenschap te onderzoeken. De spreek-/gedachtenwolk staat symbool voor vragen over de actualiteit van de ideeën van Erasmus en herinnert aan “De eieren”.
Kathrin Schlegel heeft aan de ruimtelijke installatie de naam “Der Stein des Weisen” gegeven. De naam verwijst enerzijds naar de stenen sokkel waarop “Desiderius Erasmus” gedurende ongeveer 300 jaar heeft gestaan en anderzijds naar de “Lapis Philosophorum” (vert.: de Steen der Wijzen), een substantie in de alchemie waarmee uit metalen edelmetalen kunnen worden vervaardigd.
Het ontwerpen en uitvoeren van “Der Stein des Weisen” werd mogelijk gemaakt door steun van het Mondriaan Fonds. Ten aanzien van de sokkel werd gebruik gemaakt van adviezen van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
De sokkel, omgeven door een vitrine, is in een kuil geplaatst en steekt deels boven het maaiveld uit. Op een van de glaswanden van de vitrine is een Engelstalige toelichting aangebracht. De spreek-/gedachtenwolk is glad gepolijst, waardoor het de sokkel (en de toeschouwer) weerspiegelt.
In augustus 2018 werd de spreek-/gedachtenwolk geplaatst; een week later werd de sokkel geplaatst. Op 3 september 2018, de dag waarop het Academisch Jaar 2018-1019 werd geopend, is “Der Stein des Weisen” onthuld door Kristel Baele, voorzitter van het College van Bestuur van de Erasmus Universiteit Rotterdam, in aanwezigheid van onder andere Kathrin Schlegel. In de Erasmus Gallery was een installatie tentoongesteld, ontworpen door Kathrin Schlegel.
Bronnen:
– https://wederopbouwrotterdam.nl
– https://www.bkor.nl/beeld/der-stein-des-weisen/
– https://www.eur.nl
– https://www.kathrinschlegel.com/Der-Stein-des-Weisen-1
Fotoverantwoording:
– kunstwerk Hans Petri (foto in Stadsarchief Rotterdam): Creative Commons CC-BY 4.0
Erasmus (Desiderius Erasmus, Erasmus Roterodanum, Rotterdam of Gouda, 28 oktober 1466 (1467?, 1469?) – Bazel, 12 juli 1536): humanist, theoloog, filosoof, pedagoog en filoloog. Erasmus was een van de meest invloedrijke denkers in het tijdperk van de Noordelijke Renaissance. In zijn hoedanigheid van (niet-praktiserend) priester heeft hij geprobeerd de Rooms-katholieke kerk van binnenuit te hervormen. Enkele van zijn belangrijkste werken: “Lof der Zotheid” en een Grieks-Latijnse uitgave van het Nieuwe Testament.
Bron en verdere informatie:
– https://dwc.knaw.nl/erasmus-desiderius-1466-1536/.