UMO-monument

Beeldhouwer: Theo van de Vathorst
Materiaal: brons en steen
Oude Postweg / Oude Woudenbergse Zandweg, Austerlitz
Onthuld op 17 mei 1974; op 2 november 2018 is een extra reliëf aangebracht

Het “UMO-monument” maakt deel uit van de fietsroute Beelden van Jits Bakker in het Sticht


__________

__________

de top van de obelisk

twee reliëfs met fietstaferelen (1972/’74)

twee reliëfs met fietstaferelen (1972/’74)

twee reliëfs met fietstaferelen (1972/’74)

twee reliëfs met fietstaferelen (1972/’74)

signatuur op een van de reliëfs

“UMO-monument” met rechtsboven reliëf “Bostijgers”

reliëf met de bestaansperiode van Rijwielpadvereniging Utrecht Met Omstreken

reliëf ter herinnering aan het 25-jarig bestaan van de Zeister fietsclub De Uitsmijters (2018)

reliëf met de naam van Theo van de Vathorst


Het “UMO-monument” is in 1972/’74 ontworpen door Theo van de Vathorst, ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan in 1968 van Rijwielpadvereniging Utrecht Met Omstreken (UMO), opgericht in 1918. Het monument is vervaardigd in opdracht van de provincie Utrecht, als blijk van dank aan de oprichters van de rijwielpadvereniging. Op 17 mei 1974, daags voorafgaand aan de eerste jaarlijkse Landelijke Fietsdag, is het “UMO-monument” onthuld door ir. F.N. Sikkes, lid van de Gedeputeerde Staten van de provincie Utrecht. Theo van de Vathorst heeft in reliëfs de geschiedenis van het recreatieve fietsen uitgebeeld, beginnend in 1900 met de dolle mina’s en eindigend met een gezin dat in mei 1974 aan de eerste Landelijke Fietsdag deelnam.(1)
Op de reliëfs is een bonte reeks fietsen te zien waaronder eenwielers, bakfietsen, draisines en een tandem voor zes personen. Opvallend is de afbeelding van een fietser die in een stoel tussen twee grote wielen hangt. De fietser die zijn lekke band repareert, ontbreekt niet. Theo van de Vathorst heeft op één van de reliëfs zijn signatuur gegraveerd op een “paddestoel” (vierhoekige ANWB-wegwijzer voor fietsers) met de woorden FECIT 1972 (vervaardigd in 1972).

1999: HARDLOOPCLUB DE BOSTIJGERS
In 1999 hadden de Bostijgers, een groep hardlopende mannen die in deze omgeving hun rondjes liepen, op het “UMO-monument” een reliëf laten aanbrengen met het opschrift “Bostijgers Zeist 1984-1999”, ter herinnering aan hun 15-jarig bestaan. Het reliëf was aangebracht zonder toestemming van Theo van de Vathorst en is inmiddels verwijderd.

2018: 100 JAAR UMO EN FIETSCLUB DE UITSMIJTERS
In 2018 was het honderd jaar geleden dat Rijwielpadvereniging Utrecht Met Omstreken ws opgericht. Bij gelegenheid daarvan werd op 2 november 2018 een nieuw reliëf op het “UMO-monument” aangebracht, ter herinnering aan het 25-jarig bestaan (1993-2018) van de Zeister fietsclub De Uitsmijters. Het reliëf, vervaardigd door Theo van de Vathorst, werd onthuld door Wouter Catsburg, wethouder Duurzaamheid, Mobiliteit, Openbare ruimte en ICT in Zeist.
Het “UMO-monument” was het eindpunt van de fietstochten van De Uitsmijters. Het reliëf beeldt een fietswiel uit met in het midden een triple-uitsmijter. Het is een verwijzing naar de traditie van De Uitsmijters om na afloop van elke tocht een uitsmijter te eten bij eetcafé Pandarve, Slotlaan 163, Zeist.(2)

Noten
(1) De Kampioen, juni 1974
(2) De Nieuwsbode, 2 november 2018

  THEO VAN DE VATHORST

2006 EN 2021: VERNIELING EN DIEFSTAL
Volgens een artikel in de editie van 25 oktober 2021 in het Algemeen Dagblad is in of omstreeks 2006 één van de reliëfs van het “UMO-monument” in de omgeving waarin het monument staat, vernield aangetroffen. Het reliëf kon na restauratie worden teruggeplaatst.
In oktober 2021 zijn de acht bronzen reliëfs die op de obelisk waren aangebracht, verdwenen, evenals de bronzen rand vlak onder de top. Daarbij heeft de obelisk schade opgelopen. Het reliëf dat naar fietsclub De Uitsmijters verwijst, is niet verdwenen, evenmin als het reliëf waarop de periode van bestaan van Rijwielpadvereniging UMO is vermeld en het reliëf waarop de naam van Theo van de Vathorst is vermeld.
Theo van de Vathorst, die het “UMO-monument” in 2018 volledig had laten restaureren (de bedekking van de top van de obelisk is toen verwijderd), reageerde erg geschokt op de verdwijning van de bronzen reliëfs. Voor zijn gevoel was hiermee de ziel van het monument om zeep geholpen. Het is niet zeker of restauratie mogelijk is.

Bron:
Beeldhouwer Theo van de Vathorst kan wel huilen […] (Nils de Kruijff, Algemeen Dagblad, 25 oktober 2021)

OPROEP

als u een of meerdere van de bronzen reliëfs met fietstaferelen ziet
of (delen van) de bronzen band die om de top heeft gezeten
als u ze te koop aangeboden krijgt
als u weet wie deze kunstvoorwerpen in bezit heeft
als u informatie heeft die kan leiden tot de vondst van deze kunstvoorwerpen en/of de aanhouding van de dieven
wilt u dan contact opnemen met de politie
telefoonnummer:
0900-8844
bij voorbaat hartelijk dank