Naamvariant: “Willem van Oranje en Friezen die hem niet aankijken”
Beeldhouwer: Eric Claus
Materiaal: brons
Grote of Jacobijnerkerk, Jacobijnerkerkhof 95, Leeuwarden
Onthuld op 17 april 2018
__________
__________
.
“WILLEM VAN ORANJE EN DE FRIESE LANDDAG VAN 17 APRIL 1581”
Eric Claus heeft het reliëf “Willem van Oranje en de Friese Landdag van 17 april 1581” ontworpen in opdracht van de Prins Willem de Eerste Herinneringsstichting. Het doel van deze stichting is het op kunstzinnige wijze herinneren aan Willem van Oranje. Hiertoe neemt de stichting initiatieven om beelden en monumenten te plaatsen in steden in Nederland en daarbuiten waarin Willem van Oranje heeft gewoond of gewerkt of waarin zich een belangrijke gebeurtenis heeft afgespeeld waar hij bij betrokken was.(1)
De Friese Landdag van 17 april 1581 werd gehouden in het kloostercomplex bij de Grote of Jacobijnerkerk in Leeuwarden. Het kloostercomplex bestaat niet meer.(2) Met het oog op de plek waar de Friese Landdag van 17 april 1581 is gehouden, is het reliëf geplaatst in de Grote of Jacobijnerkerk.
Op 17 april 2018, 431 jaar na de Friese Landdag van 17 april 1581, is “Willem van Oranje en de Friese Landdag van 17 april 1581” onthuld door Arnoud Adrianus Maria (Arno) Brok, commissaris van de Koning in Friesland, in aanwezigheid van onder andere Eric Claus. De onthulling werd muzikaal omlijst met muziek van Jan Pieterszoon Sweelinck en ging vergezeld van een mini-symposium, waarin werd ingegaan op het verzet in Nederland in de 1560-er jaren en later tegen Filips II.(3)
“Willem van Oranje en de Friese Landdag van 17 april 1581” is een uitbeelding, van bovenaf gezien, van de vergadering van de Friese Landdag op 17 april 1581. De mensfiguur bovenaan beeldt Willem van Oranje uit, stadhouder van Friesland en voorzitter van de vergadering. Zijn blik is gericht op twee tegenover hem zittende groepen mensfiguren. Deze groepen mensfiguren beelden de afgevaardigden van het Hof van Friesland uit en de gedeputeerden van de Friese Staten. Tussen hen heersten aanhoudende geschillen op bestuurlijk vlak. De Friese Landdag van 17 april 1581 was belegd om een einde te maken aan deze geschillen.
Eric Claus heeft over wat het reliëf uitbeeldt, gezegd dat de Friezen onderling aan het twisten zijn. Op twee na staan zij met de rug naar Willem van Oranje toe; zij kijken niet naar hem.(4)
(1) Beelden van de Raad – De portretgalerij (Den Haag, 2015, p.9).
Andere kunstzinnige initiatieven van de Prins Willem de Eerste Herinneringsstichting, besproken op KIJKEN NAAR BEELDEN, zijn:
– Portretgalerij “Beelden van de Raad” (Den Haag)
– Theo van de Vathorst: “Willem van Oranje schenkt Leiden een universiteit” (Leiden)
(2) Willem van Oranje en de Friese Landdag van 17 april 1581 (J.W. Koopmans).
(3) Leeuwarder Courant, 18 april 2018.
(4) Leeuwarder Courant, 18 april 2018.
HET INFORMATIEBORD
In de gang die langs het reliëf voert, is op een lessenaar een informatiebord geplaatst. Aan het eind van de tekst is de naam van de Prins Willem de Eerste Herinneringsstichting vermeld.(1)
In de tekst op het informatiebord is niet beschreven wat het reliëf toont (Willem van Oranje in zijn hoedanigheid van voorzitter van de Friese Landdag tegenover leden van het Hof en de Friese Staten die het met elkaar aan de stok hebben). Uit de tekst blijkt niet dat de aanleiding van de Friese Landdag van 17 april 1581 het mislukken was van een poging van Bernard de Merode, op 25 juni 1580 benoemd als waarnemend stadhouder van Friesland, om in februari 1581 op een Friese Landdag bestuurlijke geschillen tussen het Hof van Friesland en de Friese Staten te beslechten, aanleiding voor de Friese Staten om Willem van Oranje te verzoeken tussenbeide te komen. Op 2 april 1581 voerde Willem van Oranje in Harlingen overleg over de bestuurlijke geschillen. Tussen 7 en 12 april reisde hij door naar Leeuwarden. Aangekomen in Leeuwarden besloot hij na overleg om op 17 april een Landdag te beleggen teneinde de geschillen voor eens en voor altijd de wereld uit te helpen.(2)
(1) “Zeventien Provinciën”: de regeringsgebieden van de Lage Landen in de periode 1543-1581.
(2) Willem van Oranje en de Friese Landdag van 17 april 1581 (J.W. Koopmans).