Beeldhouwer: Hans Bayens
Materiaal: brons
Torensluis, Amsterdam
Onthuld op 16 mei 1987
__________
.
“Multatuli” is vervaardigd op initiatief van Gerardus Adriaan (Geert) van Oorschot, uitgever van de volledige werken van Multatuli, en Hans van den Bergh, voorzitter van het Multatuli-genootschap. In het eerste nummer (oktober 1983) van het literaire tijdschrift Het Oog in het Zeil was hierover een interview met Hans Bayens gepubliceerd, die dat jaar door Van Oorschot was benaderd met de vraag of hij een borstbeeld van Multatuli wilde ontwerpen.(1)
De totale kosten van “Multatuli” waren begroot op f 125.000,-. De gemeente Amsterdam zegde toe de kosten van het vervaardigen van de sokkel en de plaatsing van het beeld (f 20.000,-) voor rekening te nemen. Voor financiering van de kosten voor het vervaardigen van het borstbeeld, begroot op f 105.000,-. werd een beroep gedaan op sponsoring. Er kwamen bijdragen van het ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur (f 25.000,-) en Het Parool (f 5.000,-). Voor het resterend bedrag werd een beroep gedaan op particulieren. Op 11 november 1986 werd bericht dat de financiering rond was. Het resterende bedrag was voor het overgrote deel verkregen uit de opbrengst van de verkoop van het boek Er is niets poëtischer dan de waarheid (Amsterdam, 1986), waarin auteurs hun eerste contact met het werk van Multatuli beschreven en diens betekenis voor hen persoonlijk.(2)
Op 16 mei 1987 is “Multatuli” onder grote publieke belangstelling onthuld door H.M. Koningin Beatrix. De onthulling werd bijgewoond door onder andere Geert van Oorschot en Hans Bayens.(3) Het was één van de evenementen rond Multatuli die plaatsvond in diens honderdste sterfjaar dat nationaal en internationaal was uitgeroepen tot Multatuli-jaar.
“Multatuli” is enkele honderden meters verwijderd van het Multatuli-Huis, het geboortehuis van Multatuli, Korsjespoortsteeg 20. Tegenwoordig is hier het Multatuli-genootschap en het Multatuli-museum gevestigd. De plek waar het beeld staat, is door Hans Bayens uitgezocht. In een interview in 1985 zei hij hierover dat hij al jaren in gedachten had een meer dan manshoog beeld van Multatuli te ontwerpen dat op de brede Torensluis zou worden geplaatst met schuin achter het beeld het geboortehuis van Multatuli en schuin voor het beeld het gebouw van de faculteit der letteren, waarnaar hij met spottende blik zou kijken.(4)
Het bloemstuk op de foto is gelegd door de leden van het Multatuli-genootschap ter gelegenheid van 199e verjaardag (2 maart) van Douwes Dekker.
Noten
(1) Het Parool, 20 maart 1985
(2) Het Parool, 20 maart 1985, Leeuwarder courant, 13 november 1985, Nieuwsblad van het Noorden, 5 mei 1986, Het Parool, 11 november 1986, Nieuwsblad van het Noorden, 18 mei 1987
(3) Algemeen Dagblad, 18 mei 1987
(4) Het Parool, 20 maart 1985
Hans Bayens wordt aangeduid als “de beeldhouwer van de Nederlandse literatuur” (beelden en beeldengroepen van o.a. de auteurs Herman Gorter, Constantijn Huygens, Multatuli en Theo Thijssen, het auteursduo Betje Wolff en Aagje Deken en de romans Schuiftrompet en Titaantjes).
Multatuli (vert.: ik heb veel gedragen) is het auteurspseudoniem van Eduard Douwes Dekker (Amsterdam, 2 maart 1820 – Nieder-Ingelheim, 19 februari 1887). Douwes Dekker is de auteur van onder andere Max Havelaar of de koffie-veilingen der Nederlandse Handel-Maatschappij (Amsterdam, 1860) en Woutertje Pieterse (1890).