Beeldhouwer: Johan Theodore Stracké
Materiaal: brons (Bronsgieterij Sijen, Beek)
Afgietsel van het oorspronkelijke, in 1853/54 vervaardigde gipsen borstbeeld dat deel uitmaakt van de collectie van Museum Rotterdam
Portretgalerij “Beelden van de Raad”, Raad van State, Parkstraat, Den Haag
Onthuld op 17 november 2015
__________
.
HET BRONZEN PORTRET “KONING WILLEM III”
Aan de gieting van het bronzen portret “Koning Willem III”, dat deel uitmaakt van de Portretgalerij “Beelden van de Raad” heeft het gipsen borstbeeld van koning Willem III ten grondslag gelegen, dat onder inventarisnummer 11684 deel uitmaakt van de collectie van Museum Rotterdam.
Op de website “Beelden van de Raad” en in publicaties rondom de onthulling in 2015 was vermeld dat het niet bekend is wie dit borstbeeld had ontworpen. Museum Rotterdam kon destijds niet of niet met zekerheid aangeven wie de ontwerper was. Het museum heeft dit borstbeeld inmiddels toegeschreven aan Johan Theodore Stracké en gedateerd op 1854. Volgens het museum is het borstbeeld vervaardigd in Rotterdam, waar Stracké in 1854 woonachtig en werkzaam was.(1)
Ten behoeve van “Beelden van de Raad” heeft Bronsgieterij Sijen (Beek) in 2013 een rubberen mal gemaakt van het gipsen borstbeeld dat deel uitmaakt van de collectie van Museum Rotterdam. Deze mal is aangesneden door Eric Claus, waardoor een portret ontstond dat dezelfde proporties had als de andere portretten van de galerij. Door de aansnijding maken de epauletten en de borstster van de Militaire Willems-Orde geen deel uit van de bronzen uitvoering.
Willem III draagt om zijn hals de Orde van het Gulden Vlies, in zijn tijd een civiele ridderorde. Willem III werd in 1842 (toen nog prins) tot ridder in de Orde van het Gulden Vlies benoemd.
De bronsgieting vond plaats bij Bronsgieterij Sijen.
In de sokkel is de handtekening van koning Willem III gegraveerd.
(1) Zie: Johan Theodore Stracké: “Koning Willem III” (Rotterdam). Bij het uitwerken in juni 2023 van deze fotoreportage over het borstbeeld van koning Willem III is mij gebleken dat Museum Rotterdam het borstbeeld inmiddels had toegeschreven aan Johan Theodore Stracké en gedateerd had op 1854. Ik heb bij Museum Rotterdam en de gemeente Rotterdam een en ander nagetrokken en mijn bevindingen voorgelegd aan de Raad van State. Naar aanleiding hiervan heeft de Raad van State de bevindingen van Museum Rotterdam overgenomen.
Bronnen:
– https://www.raadvanstate.nl/beeldenvanderaad/portretten/koning-willem-iii/
– Museum Rotterdam, inventarisnummer 11684
– https://nl.wikipedia.org/wiki/Orde_van_het_Gulden_Vlies
Zie ook:
– Johan Theodore Stracké: “Koning Willem III” (Rotterdam)
DE PORTRETGALERIJ “BEELDEN VAN DE RAAD”
De portretgalerij “Beelden van de Raad” is een initiatief van de Raad van State en de Prins Willem de Eerste Herinneringsstichting.
Het doel van de portretgalerij is de continuïteit van het constitutionele koningschap zichtbaar te maken en de continuïteit van de band van het vorstenhuis met de Raad van State. In die zin is de portretgalerij een monument.
De galerij omvat beeltenissen van prins Willem van Oranje, lid van de Raad van State, en koning Willem I, koning Willem II, koning Willem III, koningin Wilhelmina, koningin Juliana, koningin Beatrix en koning Willem-Alexander, allen voorzitter van de Raad van State. De beeltenissen van koningin Wilhelmina, koningin Juliana en koningin Beatrix zijn in eerdere jaren ontworpen. De beeltenissen van prins Willem van Oranje en koning Willem-Alexander zijn nieuw ontworpen reliëfs van de hand van Eric Claus, die ook heeft meegewerkt aan de vervaardiging voor de portretgalerij van bronzen beeltenissen van koning Willem I, koning Willem II en koning Willem III, oorspronkelijk vervaardigd in gips of marmer.
Het concept van de opstelling van de beeltenissen is bedacht door cepezed (architectenbureau, Delft), die het nader heeft uitgewerkt in samenwerking met Eric Claus, Mathijs Sommeijer (lichtadviseur, werkzaam bij Deerns, Den Haag) en Tessa van der Waals (grafisch vormgever). De uitvoering werd begeleid door cepezed.
Op 17 november 2015, exact 460 jaar na de toetreding van prins Willem van Oranje tot de Raad van State, is de portretgalerij “Beelden van de Raad” onthuld door koning Willem-Alexander door het plaatsen van zijn digitale handtekening.
Boven de beeltenissen staat een geparafraseerde, uit het Latijn vertaalde zin uit de Oudejaarsrede, de eerste grote rede van prins Willem van Oranje in de Raad van State, uitgesproken op 31 december 1564, waarin hij een pleidooi hield voor vrijheid van geweten en vrijheid van godsdienst: “Toch kan Oranje het niet goedkeuren dat vorsten willen regeren over de zielen van hun mensen en hun vrijheid van geloof en godsdienst willen ontnemen.”.
In de sokkels van de beeltenissen van Willem van Oranje, de vorsten en de vorstinnen is hun handtekening gegraveerd.
Onder de sokkel van iedere beeltenis is de naam van de uitgebeelde persoon vermeld, zijn/haar geboortejaar en indien van toepassing het jaar van overlijden en verder het jaar van ontwerp van de beeltenis, het gebruikte materiaal en de naam van de beeldhouwer.(1)
De portretgalerij “Beelden van de Raad” is ondergebracht in de etalageruimte van de Raad van State aan de Parkstraat. In het meest linker raam van de etalage is een informatiepaneel geplaatst. Door de in de etalage aangebrachte verlichting zijn de beeltenissen ook in de avond en de nacht te zien.
Ter gelegenheid van de onthulling van de portretgalerij “Beelden van de Raad” heeft Eric Claus een penning ontworpen met de portretten van Willem van Oranje en Willem-Alexander.
(1) Ten tijde van het totstandkomen van de portretgalerij “Beelden van de Raad” was het niet bekend dat het gipsen borstbeeld van Willem III dat deel uitmaakt van de collectie van Museum Rotterdam, was ontworpen door Johan Theodore Stracké in 1854 in Rotterdam. In alle publicaties over de portretgalerij en op de sokkel van het borstbeeld van Willem III was vermeld: beeldhouwer onbekend. Bij het uitwerken in juni 2023 van de fotoreportage op KIJKEN NAAR BEELDEN over het borstbeeld van Willem III bleek dat Museum Rotterdam het borstbeeld inmiddels had toegeschreven aan Stracké en gedateerd had op 1854. KIJKEN NAAR BEELDEN heeft bij Museum Rotterdam en de gemeente Rotterdam een en ander nagetrokken en haar bevindingen voorgelegd aan de Raad van State. Naar aanleiding hiervan heeft de Raad van State de bevindingen van Museum Rotterdam overgenomen.
Bronnen:
– Beelden van de Raad – De portretgalerij (R. Ekkart, Den Haag, 2015)
– Komedie en illusie – Eric Claus 80 beeldhouwer (De Schiphorst, 2016)
– De Beeldenaar, jaargang 2016, nr. 2
– https://www.cepezed.nl/nl/project/portretgalerij-raad-van-state/49789/
– https://www.raadvanstate.nl/beeldenvanderaad/
→ Portretgalerij “Beelden van de Raad” (Den Haag)
Willem III: Willem Alexander Paul Frederik Lodewijk, prins van Oranje-Nassau (Brussel, 19 februari 1817 – Apeldoorn, 23 november 1890), van 17 maart 1849 tot aan zijn overlijden op 23 november 1890 koning der Nederlanden.
Van 17 maart 1849 tot aan de opheffing in 1866 van het hertogdom Limburg was Willem III hertog van Limburg.