Beeldhouwer: Albert Termote
Materiaal: brons (bronsgieterij Binder-Schmidt, Haarlem)
Koningin Julianalaan/Prins Bernhardlaan, Voorburg
Onthuld op 13 juli 1964
__________
__________
__________
__________
__________
“Corbulo” (1968)
Haags Gemeentearchief, id.nr. 0.89139, CC-BY 4.0 (Creative Commons)
plaatsing “Corbulo” (9 juli 1964)
foto: Stokvis, Haags Gemeentearchief, id.nr. 0.89318
DE AANLEIDING
De ontstaansgeschiedenis van “Corbulo” gaat terug tot 1960. In de zomer van dat jaar wilden leden van de gemeenteraad van Voorburg dat aan Albert Termote, die sinds 1922 in Voorburg woonde, opdracht zou worden gegeven tot het ontwerpen van een monument voor Voorburg. Op die manier zou Voorburg verrijkt worden met een monument, ontworpen door een van haar inwoners die ook voor andere steden monumenten had ontworpen. In die tijd was door archeologische opgravingen in Voorburg een toenemende aandacht voor haar Romeinse verleden ontstaan. De gemeenteraad stond een monument voor Corbulo voor ogen, de Romeinse veldheer die beschouwd wordt als de oprichter van Voorburg. (1)
(1) Corbulo komt! (F.J.A.M. van der Helm, Het Krantje Online, 16 maart 2022).
OPDRACHT EN UITVOERING
Op 16 juli 1960 werd bericht dat het gemeentebestuur van Voorburg de gemeenteraad had voorgesteld een krediet van f 55.000,- te voteren voor het ontwerpen en plaatsen van een standbeeld van Corbulo.(1)
Op 4 november 1960 werd bericht dat Albert Termote een begin had gemaakt met het ontwerpen van het standbeeld.(2)
Op 23 maart 1962 werd bericht dat Albert Termote de laatste hand gelegd had aan “Corbulo” en dat het beeld te zijner tijd in brons zou worden gegoten. Het bericht ging vergezeld van een foto waarop Albert Termote en het gipsmodel van “Corbulo” te zien waren.(3)
(1) Het Vaderland, 16 juli 1960.
(2) De Gooi- en Eemlander, 4 november 1960.
(3) De Tijd De Maasbode, 23 maart 1962.
BOUW- EN PLAATSINGSPERIKELEN
Op 21 december 1961 werd bericht dat de gemeenteraad van Voorburg het ontwerp van een nieuw stadhuis had goedgekeurd. Het nieuwe stadhuis zou worden gebouwd aan de kruising Prins Bernhardlaan/Schellinglaan, temidden van plantsoenen, sportvelden, een sporthal en een zwembad. De verwachting was dat de bouw drie jaar in beslag zou nemen; de kosten waren begroot op zeven miljoen gulden. Het was nog niet duidelijk wanneer met de bouw kon worden begonnen; het gemeentebestuur van Voorburg was in afwachting van goedkeuring door het rijk. Volgens de bouwplannen zou voor het stadhuis een plein worden aangelegd, grenzend aan een waterpartij. Op het plein zou een monument worden geplaatst. De gedachten gingen uit naar “Corbulo”, waaraan Albert Termote werkte.(1)
Het stadhuis werd niet gebouwd; de provincie Zuid-Holland keurde de bouwplannen af.(2) De afkeuring leidde tot plaatsing van “Corbulo” in het toekomstige nieuwe stadscentrum aan de verderop gelegen driesprong Prins Bernhardlaan/Koningin Julianalaan. Met de bouw van huizen en voorzieningen was nog geen begin gemaakt en het zou nog enkele jaren duren voordat de bouw ervan was voltooid.
(1) De Tijd De Maasbode, 21 december 1961. In Nieuwe Haarlemsche Courant, 27 december 1961 was een foto gepubliceerd van een maquette van het nieuwe stadhuis.
(2) Corbulo komt! (F.J.A.M. van der Helm, Het Krantje Online, 16 maart 2022).
ONTHULLING
Op 25 juni 1964 en de dagen erna werd in een aantal kranten bericht over de op handen zijnde plaatsing en onthulling van “Corbulo” op 13 juni 1964. Volgens de berichten zou het beeld met officieel vertoon worden onthuld. In de berichtgeving was benadrukt dat het gemeentebestuur van Voorburg met de plaatsing van “Corbulo” de herinnering levend wilde houden aan het feit dat Voorburg was ontstaan uit een vroegere Romeinse nederzetting.(1)
Op 13 juli 1964 werd “Corbulo” aan de onbebouwde driesprong Koningin Julianalaan/Prins Bernhardlaan onthuld door mr. Jan Klaasesz, commissaris van de Koningin in Zuid-Holland. Onder de aanwezigen waren jhr. mr. Antoine Feith, burgemeester van Voorburg, en Albert Termote, inmiddels 77 jaar oud.(2) Voorafgaand aan de onthulling had mr. Klaasesz brieven ontvangen waarin hem het verwijt werd gemaakt het standbeeld van een bezetter te onthullen. In dit opzicht werd Corbulo vergeleken met Napoleon en Hitler. Mr. Klaasesz gaf aan niet van onthulling af te zien. Naar zijn mening was Albert Termote een van de grootste beeldhouwers en men kan direct zien wat het beeld voorstelt.(3)
“Corbulo” toont Corbulo in diens hoedanigheid van Romeins veldheer. Het beeld heeft een hoogte van ongeveer vier meter. De sokkel, vervaardigd uit muschelkalkstenen platen die tegen een betonnen kern zijn geplaatst, heeft een hoogte van ongeveer drie meter.(4) Op de voorzijde van de sokkel is het wapen van de gemeente Voorburg aangebracht. Op een van de zijvlakken van de sokkel is de naam CORBULO aangebracht.
(1) De Gooi- en Eemlander, 25 juni 1964; De Tijd De Maasbode, 26 juni 1964; Gereformeerd gezinsblad, 27 juni 1964.
(2) Twentsch dagblad Tubantia, 14 juli 1964.
(3) Trouw, 15 juli 1964.
(4) Limburgsch dagblad, 16 juli 1964.
ONTSNAPT AAN SANERING
In de 2010-er jaren besloot de gemeente Leidschendam-Voorburg om naar aanleiding van de toen ontwikkelde cultuurvisie de gemeentelijke buitenkunstcollectie op te schonen. Beelden en kunstwerken die niet rechtstreeks te maken hadden met de geschiedenis van de gemeente Leidschendam-Voorburg of in het beeld daarvan passen, zouden moeten verdwijnen. Bij de vaststelling of een kunstwerk behouden kon blijven of niet, werd gewerkt volgens de LAMO (Leidraad voor het Afstoten van Museale Objecten), opgesteld door de Vereniging Nederlandse Gemeenten. “Corbulo” was overduidelijk verbonden met de geschiedenis van Voorburg en werd behouden.(1)
(1) Algemeen Dagblad (3 augustus 2016).
ANDERE RUITERSTANDBEELDEN, ONTWORPEN DOOR ALBERT TERMOTE
“Corbulo” is het vierde, tevens laatste ruiterstandbeeld dat Albert Termote heeft ontworpen. De drie andere ruiterstandbeelden zijn Willibrord te paard (Utrecht, 1947), Sint Martinus (Utrecht, 1948) en Karel de Grote (Nijmegen, 1962).
Gnaius Domitius Corbulo (overleden in Cenchreae in 67 AD): Romeins legeraanvoerder en gouverneur. Tijdens zijn bewind over Neder-Germanië heeft hij de “Fossa Corbulonis” (kanaal van Corbulo) laten aanleggen. Zijn manschappen legden een klein deel van het kanaal aan: de verbinding tussen de Vliet en de Gantel. De Vliet was een waterloop die in de Rijn uitmondde; de Gantel was een waterloop die in de Maas uitmondde. De handelspost die in de tijd van Corbulo aan de Fossa Corbulonis werd gevestigd (waar nu Voorburg-West ligt), kreeg de naam Forum Hadriani. De naam Forum werd later verbasterd tot Voorburg.
Bronnen:
– Corbulo komt! (F.J.A.M. van der Helm, Het Krantje Online, 16 maart 2022)
– Wikipedia: Forum Hadriani